fa بررسی تغییرات مکانی- زمانی غلظت سورفاکتانت آنیونی در لایه سطحی آب های منطقه جنوبی دریای خزر پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <p>هدف از مطالعه حاضر، تعیین غلظت سورفاکتانت آنیونی (آلکیل بنزن سولفونات‌های خطی=LAS) و بررسی نوسانات زمانی و مکانی آن در منطقه جنوبی دریای خزر بود. در بررسی حاضر نمونه‌برداری از 8 نیم خط عمود بر ساحل در منطقه جنوبی دریای خزر، مشتمل بر آستارا، انزلی، سفیدرود، تنکابن، نوشهر، بابلسر، امیرآباد و ترکمن، از لایه سطحی اعماق 10، 50 و 100 متر انجام شد. عملیات نمونه‌برداری در 4 مرحله به‌طور فصلی (در ماه‌های اردیبهشت، مرداد، آبان و اسفند)، در سال 1389 انجام گرفت. غلظت سورفاکتانت، به روش سابلیشن- متیلن بلو اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد میانگین سالانه غلظت LAS به همراه خطای استاندارد، معادل 210/0 (012/0±) میلی‌گرم بر لیتر بود. نیم خط آستارا با میانگین 165/0 (010/0±) و نیم خط تنکابن با میانگین 226/0 (031/0±) میلی‌گرم بر لیتر، به ترتیب کمترین و بیشترین غلظت این ترکیب را دارا بودند. میانگین LAS از فصل بهار تا فصل زمستان در حال افزایش بوده (P<0/05) و از ( Mean±SE ( 014/0±153/0، به 036/0±294/0 میلی گرم بر لیتر رسید. آزمون همبستگی اسپیرمن وجود رابطه خطی منفی بین میزان LAS و درجه حرارت آب را نشان داد (P<0/05)، که این نتیجه با افزایش غلظت LAS در زمستان همخوانی دارد.</p> <p>This study was conducted to determine spatial and temporal concentration of anionic surfactant (Linear Alkylbenzene Sulfonate=LAS) of water in the southern Caspian Sea. Surface water samples were collected from eight transects namely Astara, Anzali, Sefidroud, Tonekabon, Noshahr, Babolsar, Amirabad, and Torkman in the southern Caspian Sea during four seasons (May, August, November and March) in 2010 - 2011. Three stations were selected at 10, 50 and 100 meter depths in each transect. LAS level was measured using Sublation - methylene blue method. Results showed that annual mean of LAS concentration, with the standard error was 0.210 (±0.012) mg/l. Maximum and minimum LAS concentration were observed 0.165 (±0.010) and 0.226 (±0.031) mg/l at Astara and Tonekabon transects, respectively. Mean of LAS increased from spring (0.153(±0.014) mg/l) to winter (0.294(±0.036) mg/l) (P<0.05). According to the Spearman correlation test, the water temperature has a negative linear relationship with LAS (P<0.05), and this result was consistent with the increasing concentration of LAS in the winter. In addition, LAS concentration was increased compared to previous studies (2000, 2008 and 2009).</p> سورفاکتانت, آب, منطقه جنوبی دریای خزر, ایران Surfactant, Water, Southern Caspian Sea, Iran 107 114 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-235&slc_lang=fa&sid=1 Abdollah Soleimani Roudi عبداله سلیمانی رودی soly_abd@yahoo.com 10031947532846004303 10031947532846004303 Yes Hasan Nasrollahzade Saravi حسن نصراله زاده ساروی hnsaravi@yahoo.com 10031947532846004304 10031947532846004304 No Mohammad Ali Afraei محمد علی افرایی mafraei@yahoo.com 10031947532846004305 10031947532846004305 No Hourieh Younesipour حوریه یونسی پور younesipourh@yahoo.com 10031947532846004306 10031947532846004306 No