fa ژئوشیمی زیست‌محیطی فلزات سنگین در رسوبات ساحلی خلیج گواتر، منتهی‌الیه جنوب شرقی ایران پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <p align="right">در این تحقیق، رسوبات ساحلی خلیج گواتر جهت تعیین میزان آلودگی فلزات سنگین به‌وسیله‌ی فرایندهای طبیعی و یا فعالیت‌های انسانی مورد بررسی قرار گرفتند. برای این کار، نمونه‌برداری از 14 ایستگاه در تابستان 1388 انجام شد و به‌وسیله‌ی طیف‌سنج جرمی پلاسمای جفت‌شده القایی غلظت عناصر آهن، منیزیم، منگنز، سرب، روی، مس، کروم، کادمیوم و نیکل در نمونه‌ها اندازه‌گیری و با عیارهای استاندارد زیست‌محیطی مقایسه شد. به‌علاوه، رسوبات به روش‌ تر و دستگاه دانه‌بندی لیزری دانه‌بندی گردیدند و درصد مواد آلی آنها نیز تعیین شد. مطالعه‌ی نقشه‌های هنجارسازی ژئوشیمیایی نشان داد که بیشترین غلظت فلزات سنگین مرتبط با رسوبات ساحلی پسابندر است که در آن غلظت عناصر آهن، منگنز، سرب، روی و کروم به ترتیب 15/3، 53/2، 35/1، 24/4 و 100 برابر عیار طبیعی آنها در محدوده مورد مطالعه است. دلیل این آلودگی، تعمیر و نگهداری شناورهای صیادی و همچنین ورود فاضلاب‌های انسانی به داخل محیط نیمه بسته اسکله پسابندر است. زیست‌بوم جنگل حرا که در اطراف خور گواتر وجود دارد نیز به‌دلیل خصوصیات رسوب‌شناسی بستر و میزان زیاد مواد آلی، محل تجمع برخی فلزات سنگین در خلیج گواتر است. ضرایب همبستگی مبین نقش زیاد کلوئیدهای آلی و غیر آلی شامل هیدروکسیدهای آهن و منگنز و کانی‌های رسی در تحرک و دسترسی زیستی فلزات سنگین در محدوده مورد مطالعه است. همبستگی زیاد عناصر کروم، منیزیم، نیکل و آهن نشان داد که یکی از منابع این عناصر در محدوده مورد مطالعه، انحلال سازندهای افیولیتی توسط رودخانه باهوکلات و انتقال این عناصر به خلیج گواتر است. در این بررسی همچنین مشخص گردید که محل پرورش میگو نقش چندانی در آلودگی منطقه توسط فلزات سنگین ندارد. </p> <p align="left">In this investigation, coastal sediments of Gawatr bay were studied to assess the degree of heavy metal pollution as a consequence of natural and anthropogenic sources. Samples were collected from 14 stations in summer 2009, and analyzed by Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry for Fe, Mg, Mn, Pb, Zn, Cu, Cr, Cd and Ni. These concentrations were compared with environmental investigation limits. In addition, sediment samples were exposed to wet sieving and Laser Particle Sizing and organic matter determination. Geochemical normalization maps confirmed that most of heavy metal concentrations were related to coastal sediments of Pasabandar harbor in which, concentrations of Fe, Mn, Pb, Zn and Cr were 3.15, 2.53, 1.35, 4.24 and 100 times background concentrations in study area respectively. The reason for these contaminations is reparation and maintenance of fishing vessels as well as wastewater discharge into semi-closed Pasabandar harbor. Due to sedimentological characteristics of bottom, and high organic matter content, mangrove ecosystems growth in Gawatr estuary provide an aggregation area for some heavy metals in Gawatr bay. Correlation coefficients confirm that organic and inorganic colloids such as Fe, Mn hydroxides as well as clay minerals have a significant role in bioavailability of heavy metals in study area. High correlations among Cr, Mg, Ni and Fe showed that dissolution of ophiolitic formations by Bahu-kalat river is an important factor for heavy metal accumulation in Gawatr bay. In this research, it was also delineated that shrimp farm has no obvious effect on heavy metal pollution in the area. </p> خلیج گواتر، فلزات سنگین، آلودگی، نقشه‌ی ژئوشیمیایی Gawatr bay, Heavy metals, Pollution, Geochemical maps 11 20 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-53&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ali Hamzeh محمدعلی حمزه hamzeh@inio.ac.ir 1003194753284600717 1003194753284600717 Yes Mohammad Bumeri محمد بومری boomeri@hamoon.usb.ac.ir 1003194753284600718 1003194753284600718 No Hamid Rezaei حمید رضایی h.rezaei@inio.ac.ir 1003194753284600719 1003194753284600719 No Gholam-Rasul Baskaleh غلام‌رسول بسکله baskaleh@inio.ac.ir 1003194753284600720 1003194753284600720 No