fa ترکیب طولی، رشد، مرگ و میر و سطح بهره‌برداری ماهی شیر (Scomberomorus commerson) در آب‌های ساحلی استان بوشهر پژوهشي Research/ Original/ Regular Article در این تحقیق ترکیب طولی، ضرایب رشد، مرگ و میر و همچنین بررسی وضعیت فعلی بهره‌برداری از ذخیره ماهی شیر در منطقه‌ی‌ شمال خلیج فارس، محدوده‌ی آب‌های ساحلی استان بوشهر مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به موقعیت سواحل استان، اسکله‌های دیلم در شمال، بندرگاه در مرکز و دیر در جنوب استان به‌عنوان ایستگاه نمونه‌برداری انتخاب گردید. نمونه‌برداری به‌صورت ماهانه طی یک سال از صید تجاری تخلیه شده به ایستگاه‌های مورد نظر و به‌صورت تصادفی انجام شد. میانگین طول چنگالی ماهیان شیر صید شده در ماه‌های مختلف، تفاوت معنی‌داری با هم داشت. بیشینه‌ی طول چنگالی ماهی‌شیر، مربوط به ماه‌های اولیه‌ی سال بود. پارامترهای رشد معادله برتالنفی، طول بی‌نهایت L و ضریب رشد K به‌روش الفان ELFFAN I موجود در برنامه FiSAT به‌ترتیب 34/137 سانتیمتر و 35/0 بر سال تخمین زده شد. سن در طول صفر t0 نیز 31/0- در سال محاسبه گردید. همچنین مرگ و میر کل (Z) با استفاده از روش منحنی خطی صید، مرگ و میر طبیعی (M) با استفاده از فرمول تجربی پائولی و مرگ و میر صیادی (F)با استفاده از فرمول F = Z - M به‌ترتیب 81/1، 448/0 و 36/1 به‌دست آمد. ضریب یا نرخ بهره‌برداری از معادله E = F /Z محاسبه و مقدار عددی آن 75/0 به‌دست آمد. نقاط مرجع زیستی Fopt و Flimit به‌ترتیب 22/0 بر سال و 29/0 بر سال به‌دست آمد که فاصله‌ی زیادی تا Fcur دارد و نشان می‌دهد این ماهی در آب‌های استان بوشهر تحت فشار صیادی قرار دارد. Length composition, growth, mortality and exploitation rate of King fish, Scomberomorus commerson, was studied in the coastal waters of Boushehr Province, Persian Gulf 2008 and 2009. In total, 5801 S. commerson were sampled at random from tree major landings in the study area. This study covered all the length classes over a one year period. Fork length ranged from 13 to 131 cm. The FiSAT software was used to estimate the growth parameters of the von Bertalanffy growth equation. The von Bertalanffy growth equation could be written as L=137.34[1-exp(-0.35 (t+0.31))]. Growth performance index was 3.82. Mortality rates were Z=1.81 year-1, M=0.448 year-1 and F=1.36 year-1 for total, natural and fishing mortality, respectively. The exploitation rate, E was estimated to be 0.75. The annual instantaneous rate of fishing mortality (F = 1.36 year-1) was considerably greater than the target (Fopt=0.22 year-1) and limit (Flimit = 0.29 year-1) biological reference points, indicating that the stock is overexploited. رشد و مرگ و میر، ماهی شیر،Scomberomorus commerson ، بهره‌برداری، آب‌های بوشهر و خلیج فارس Growth, Mortality, Scomberomorus commerson, Exploitation, Boushehr, Persian Gulf 47 55 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-44&slc_lang=fa&sid=1 Ali Fakhri علی فخری alif140@yahoo.com 1003194753284600608 1003194753284600608 Yes Aminollah Taghavi Motlagh سیدامین‌الله تقوی‌مطلق s_taghavimotlagh@hotmail.com 1003194753284600609 1003194753284600609 No Preeta Kochanian پریتا کوچنین pkochanian@kmsu.ac.ir 1003194753284600610 1003194753284600610 No Alireza Safahieh علیرضا صفاهیه safahieh@hotmail.com 1003194753284600611 1003194753284600611 No