fa هیدروکربن‌های آروماتیک حلقوی (PAHs) در آب دریا در مناطق بین جزر و مدی سواحل استان بوشهر (خلیج فارس) پژوهشي Research/ Original/ Regular Article حوزه‌ی خلیج فارس دارای حدود دو ـ‌ سوم از ذخایر نفتی دنیا است و بسیاری از بوم‌سامانه‌های دریایی آن به‌طور جدی در معرض خطر آلودگی نفتی قرار دارند. بنابراین مطالعه بروی وضعیت آلودگی هیدروکربن‌های نفتی خلیج فارس از اهمیت بالایی برخوردار است. هیدروکربن های آروماتیک حلقوی (PAHs) به‌علت پراکنش وسیع در محیط زیست و اثرات سرطان‌زایی و جهش‌زایی برای موجودات زنده یکی از مهمترین آلایند‌های شیمیایی هستند. در این تحقیق غلظت و منشاء 14 ترکیب PAHs در آب دریا سواحل استان بوشهر در طی دو فصل مورد بررسی قرار گرفت. نمونه‌های آب دریا از 4 ایستگاه گناوه، بوشهر، دیر و نایبند جمع‌آوری و درون یونولیت حاوی یخ قرار گرفت و به آزمایشگاه مرکز مطالعات و پژوهش‌های خلیج فارس انتقال یافت و تا زمان انجام آنالیز در دمای 20ـ نگه‌داری شدند. جهت استخراج ترکیبات آلی از نمونه‌های آب دریا از روش استخراج مـایع ـ مـایع (LLE) استفـاده شد. اجـزا به کمک دستگاه GC-MS آنالیز و بازیافت ترکیبات PAHs بیش از 70 درصد بود. دامنه مجموع غلظت 14 ترکیب PAHs در آب دریا بین 5/1 تا 9/5 نانوگرم بر لیتر بود. نتایج نشان داد که غلظت ترکیبات PAHs در نمونه‌های آب دریا در مناطق بین جزر و مدی استان بوشهر در مقایسه با دیگر مناطق خلیج فارس و سایر نقاط جهان بسیار پایین است. بیشترین غلظت ترکیبات PAHs در ایستگاه نایبند مشاهده شد. همچنین نتایج نشان داد که منشا ورودی ترکیبات PAHs در آب های ساحلی استان بوشهر از هر دو منشا نفتی (پتروژنیک) و سوختی (پایرولیتیک) با غالبیت ترکیبات نفتی است. در میان 14 ترکیب PAHs بررسی شده در نمونه‌های آب دریا، ترکیبات سه و چهار حلقه‌ای فراوانترین ترکیبات بودند. The Persian Gulf area has approximately two-thirds of the words oil resources and many of the marine ecosystems of its areas are seriously threatened by oil pollution. Therefore, the study on the status of pollution Persian Gulf’s is considerable. Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) are one of the major groups of chemical pollutants owing to their widespread distribution in the environment and carcinogenic and mutagenic effects on living organisms. In this study, concentrations of 14 PAHs and their sources in the seawater of boushehr province in two seasons were determined. Samples of seawater were collected from four sampling sites, namely Genaveh , Boushehr, Dayyer, and Nyband Gulf. Collected samples were immediately transferred to hexane rinsed glass jars with aluminum foil inserts and transported in dry ice to the laboratory of PGRSC and kept frozen at -20 °C prior to analysis. Seawater samples were extracted using a liquid-liquid extraction (LLE). The recovery of PAHs were more than %70. The total concentrations of 14PAHs in seawater was ranged from 1.5 to 5.9 ng/l . The results showed that concentration of PAHs in surface seawater in the inter-tidal areas of Boushehr province is very low, comparing to other areas of Persian Gulf and world wide .The highest concentration was observed at Nyband station. The results of study suggested that the main sources of PAHs in coastal areas of boushehr province is a mixture of both pyrolitic and petrogenic with predominant petrogenic imputs. Three- and four-ring PAH were the most abundant compounds among the 14 PAH investigated in surface seawater samples. خلیج فارس ، هیدروکربن‌های آروماتیک حلقوی، استخراج مایع- مایع، سواحل استان بوشهر Persian Gulf, Polycyclic aromatic hydrocarbons, Liquid- liquid extraction, Coastal of Boushehr 21 29 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-41&slc_lang=fa&sid=1 Roozbeh Mirza روزبه میرزا roozbeh_mirza@yahoo.com 1003194753284600328 1003194753284600328 Yes Mehdi Mohammadi مهدی محمدی 1003194753284600329 1003194753284600329 No Ali Dadollahi Sohrab علی داداللهی‌سهراب 1003194753284600330 1003194753284600330 No Ehsan Abedi احسان عابدی 1003194753284600331 1003194753284600331 No Ali Fakhri علی فخری 1003194753284600332 1003194753284600332 No