fa مورفوهیستولوژی گناد نر ماهی سفید دریای خزر (Rutilus frisii kutum) پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <div style="direction: rtl; text-align: justify;">در این پژوهش به‌منظور بررسی و مطالعه‌ی ساختمان بیضه و الگوی چرخه‌ی تولید مثلی جنس نر ماهی سفید دریای خزر، نمونه‌برداری ماهانه از مهر 1390 تا اردیبهشت 1391 از منطقه‌ی جفرود انزلی انجام شد. پس از مشاهدات ماکروسکوپی و عکس‌برداری از موقعیت اندام جنسی، اندام مربوطه از نمونه‌ها جدا شده و در محلول فیکساتور بوئن تثبیت گردید. پس از انجام مراحل مختلف بافت‌شناسی، مقاطع 5 میکرونی از نمونه‌ها تهیه شد و بعد از رنگ‌آمیزی هماتوکسیلین-ائوزین، این‌ نمونه‌ها به‌وسیله‌ی میکروسکوپ نوری مجهز به دوربین عکس-برداری مورد مطالعه قرار گرفتند. بر اساس نتایج، 4 مرحله در تکامل بیضه مشاهده شد که این مراحل عبارتند از مرحله‌ی بلوغ اولیه، بیضه‌ها بسیار نازک و شامل اسپرماتوگونی و اسپرماتوسیت اولیه بودند. در مرحله‌ی بلوغ ثانویه اسپرماتوسیت های اولیه و ثانویه بیشترین سلول‌های این مرحله را به خود اختصاص دادند. در مرحله‌ی بالغ، سلول‌های مربوط به تمامی مراحل اسپرماتوژنز مشاهده گردید. در مرحله‌ی رسیده، لوبول‌ها بیشترین حجم حفره شکمی را اشغال کرده و سرشار از اسپرماتید و اسپرماتوزوآهای حامل ژنوم بودند. در مجموع الگوی رشد بیضه ماهی سفید سیستم لوبولار بوده و در برهه زمانی مشخص از مهر تا اردیبهشت مراحل تشکیل اسپرم به سرانجام می‌رسد و اسپرم ریزی صورت می‌گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">In this study, for the investigation of testicular structure and pattern of reproductive cycle in the male Caspian kutum, the sampling was achieved monthly from Jefrood coasts (Anzali, Guilan province, 37&ordm; 27&acute; N 49&ordm; 33&acute; E) from October 2011 to late April 2012. After macroscopic observations and photographing position of sexual organ, the male gonad sections were removed and fixed in Bouin&rsquo;s solution. After applying of various steps of histological method, 5 micron sections were prepared, then stained with hematoxylin&ndash; eosin and finally were examined by optical microscope equipped with a camera. The results showed that the developmental stages of kutum testis were divided into four stages. In Stage I (early maturing), the testes were thin and contained the spermatogonia and the primary spermatocyt. In stage II (late maturing), the primary and secondary spermatocytes were the most visible cells. In matured stage (stage III), all developmental stages of spermatogenesis were observed. In stage IV (ripe), the largest volume of theabdominal cavity occupied with lobules and they were full of spermatid and DNA carrier spermatozoa. In general, the pattern of testicular growth was lobular system in the Caspian kutum and the process of sperm formation was done in the defined period from October to April.</div> ماهی سفید, دریای خزر, بیضه, اسپرم, بافت‌شناسی. Rutilus frisii kutum, Caspian Sea, Testis, Sperm, Histology. 15 22 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-142&slc_lang=fa&sid=1 Fariba Farzadfar فریبا فرزادفر faribafarzadfar@yahoo.com 10031947532846009812 10031947532846009812 No University of Guilan دانشگاه گیلان Behrooz Heidari بهروز حیدری bheidari@guilan.ac.ir 10031947532846009813 10031947532846009813 Yes University of Guilan دانشگاه گیلان Zomorrod Ghafoori Rahimabadi زمرد غفوری رحیم آبادی zomorrodghafoori@yahoo.com 10031947532846009814 10031947532846009814 No University of Guilan دانشگاه گیلان