fa بررسی میزان توده‌ی زنده و تولید دراسفنج‌های دریایی از خانواده‌ی Haliclonidae (گونه‌ی Haliclona simulans و Haliclona oculata) در مناطق احداث سازه‌های مصنوعی واقع در شمال غربی خلیج فارس پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <div align="right" style="direction: rtl"> اسفنج‌ها یکی از مهم‌ترین اجتماعات جانوری در خلیج فارس هستند. این تحقیق در منطقه‌ی استقرار سازه‌های مصنوعی واقع در سواحل بحرکان، استان خوزستان(شمال غربی خلیج فارس)، بر روی دو گونه از اسفنج‌های دریایی (Haliclona simulans و Haliclona oculata) از خانواده‌یHaliclonidae، طی چهار فصل از بهار 1388 تا اواخر زمستان 1388 انجام شد. نمونه‌برداری به‌صورت تصادفی با انداختن کوادرات cm 25×25 در عمق 12 متری انجام شد. در مجموع 4 ایستگاه برای نمونه‌برداری در نظر گرفته شد، یک ایستگاه در محل سازه‌های قدیمی (ایستگاه D) و سه ایستگاه در محل سازه‌های جدیدتر (ایستگاهB, A و C) انتخاب شد. در این مطالعه تغییرات فصلی توده‌ی زنده و در نهایت میزان تولید بر اساس اختلاف بیشترین و کم‌ترین میزان توده‌ی زنده در فصول و ایستگاه‌های مختلف در مدت زمان یک سال نمونه‌برداری مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان داد که بیشترین میزان توده‌ی زنده متعلق به فصول سرد سال و کم‌ترین میزان، در فصول گرم سال ثبت گردید. میانگین تولید فصول در گونهH. simulans برابر با gAFDWm-2yr-1 01/7 و در گونه H. oculata برابر با 1 gAFDWm-2yr- 39/7 محاسبه شد. همچنین میانگین تولید در ایستگاه‌ها به‌ترتیب برابر با gAFDWm-2yr-101±09/12 و AFDWm-2yr-165/0±g47/6 گزارش شد.نتایج حاصل از بررسی‌ها‌ی فیزیکوشیمیایی آب و میزان توده‌ی زنده‌ی اسفنج‌ها نشان داد که با افزایش شوری در فصول سرد سال میزان توده‌ی زنده (g/m2) در این دو گونه افزایش و با کاهش میزان آن در فصول گرم سال از میزان توده‌ی زنده در این اسفنج‌ها کاسته شده است. </div> <div align="left"> Sponges are important components of the Persian Gulf animal communities. In this research, ecological characterization of the marine sponge, family: Haliclonidae (Haliclona simulans and Haliclona oculata) on Artificial Reefs (ARs) of Bahrakan in Northwest of the Persian Gulf was studied. Seasonal variations in biomass and productivity in two species of sponges were estimated. The sampling was carried out (from May 2009 to February 2010) by using SCUBA diving at 12m depth by throwing quadrate (0.25×0.25) randomly. 4 sites (A, B, C and D) were selected for sampling, one site were placed on old artificial reef (D) and three others on new artificial reef (A, B and C). Sponge production in ARs was studied over one year period. In both species, biomass peaks were found in February and March (Winter). The minimal production during the period of study was recorded in warm seasons. The average production for H. simulans and H. oculata was: 7.01 gAFDMm-2yr-1, yielding P/B ratio of 0.88 and 7.39 gAFDMm-2yr-1, yielding P/B ratio of 0.30, respectively. Chemical and physical factors (temperate, salinity and DO) of water in each season were measured and their relationships with biomass of sponges were compared. The results of relation between physicochemical properties of water and sponges biomass showed that the increase in salinity during cold seasons corresponded with increased biomass of vice versa. </div> اسفنج، توده‌ی زنده، تولید، سازه‌های مصنوعی، خلیج فارس. Sponge, Biomass, Productivity, Artificial Reefs (ARs), Persian Gulf. 77 84 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-129&slc_lang=fa&sid=1 Negin Derakhshesh نگین درخشش negin.biology@gmail.com 10031947532846002088 10031947532846002088 Yes Ahmad Savari احمد سواری 10031947532846002089 10031947532846002089 No Babak Dostahenas بابک دوست‌شناس 10031947532846002090 10031947532846002090 No Simin Dehghan Madise سیمین دهقان مدیسه 10031947532846002091 10031947532846002091 No Abdolmajid Doraghi عبدالمجید دورقی 10031947532846002092 10031947532846002092 No