fa بررسی الگوی تجمع فلزات سنگین(Ni، Pb، CuوZn) در بافت‌های عضله، کبد، کلیه، آبشش و فلس ماهی کپور نقره‌ای (Hipophthalmichthys molitrix) چاه نیمه‌های سیستان پژوهشي Research/ Original/ Regular Article فلزات سنگین موجود در محیط آبی پس از جذب در بافت آبزیان تجمع یافته و از طریق زنجیره غذایی وارد بدن انسان شده و متناسب با سمیت و غلظت فلزات جذب شده، آثار بالینی مشاهده می‌شود. هدف از انجام این بررسی، مطالعه الگوی تجمع فلزات شامل Ni، Pb، Cu و Zn در بافت‌های عضله، آبشش، فلس، کبد و کلیه ماهی کپور نقره‌ای چاه نیمه‌های سیستان بود. همچنین مقایسه غلظت فلزات در عضله ماهی با استانداردهای غذایی نیز صورت گرفت. پس از نمونه‌برداری، آماده‌سازی هر یک از بافت‌ها و هضم توسط اسید نیتریک غلیظ، غلظت هر یک از فلزات بر حسب میکروگرم بر گرم وزن خشک با استفاده از دستگاه جذب اتمی Konik مدل Novaa 300 اندازه‌گیری شد. روند تجمع فلزات ضروری (Zn و Cu) در کبد و آبشش و فلزات غیر ضروری مانند نیکل در کبد و کلیه مشاهده شد. بیشترین تجمع فلز مس در کبد (42/63 میکروگرم بر گرم)، روی در آبشش (40/74 میکروگرم بر گرم)، نیکل در کلیه (41/0 میکروگرم بر گرم) و سرب در کبد (19/0 میکروگرم بر گرم) به‌دست آمد. تجمع بیشتر فلزات ضروری (مس و روی) در کبد و آبشش به‌دلیل نیاز آبزی به فلزات فوق جهت انجام فعالیت‌های زیستی است. فلز نیکل، تجمع بیشتری در کلیه داشت، که می‌تواند به‌دلیل مکانیسم دفع این فلز باشد. روند تجمع فلزات غیر ضروری در بافت‌های کبد و کلیه با فلس مشابه بود. بنابراین فلس نیز می‌تواند شاخص مناسبی برای تعیین میزان آلودگی تجمع یافته در آبزیان باشد. غلظت فلزات عضله کمتر از استاندارد بوده و بنابراین نمی‌تواند برای مصرف‌کننده ماهی خطرساز باشد. Heavy metals in aquatic ecosystems accumulating in the tissues of aquatic biota will enter the human body through the food chain. Depending on the concentration and toxicityof absorbed heavy metals, the clinical effects are observed.The aim of this study was to surveymetals accumulation pattern including Ni, Pb, Cu and Zn in muscle, gill, scale, liver and kidney tissues of HipophthalmichthysmolitrixofSistanChahnimeh reservoirs. Also, theheavy metal concentrationin fish muscle was compared to food standards. After sampling, preparation of tissues and digestion with Nitric acid, the concentration of each element was measured by using atomic absorption spectrophotometer Konik model Novaa 300 in µg/g d.w. The pattern of essential metals accumulation (Zn and Cu) was measured in liver and gills and of nonessential metals like Ni was found in liver and kidney. The high accumulation of Cu was obtained in liver (63.42 µg.g), Zn in gills (74.40 µg.g), Ni in kidney (0.41 µg.g) and Pb in liver (0.19 µg.g). Due to the needs of aquatic organism to the above mentioned heavy metals for metabolism activities, the high accumulations of essential metals (Cu and Zn) are in liver and gills. The Ni had high level in kidney due to the disposal mechanism of this element form fish body. The pattern of nonessential metals accumulation in kidney and liver tissues was similar to scales.Therefore,the scale can be a useful bioindicator for the accumulated metalsin aquatic organisms.The concentration of metals in muscle was lower than the standards and therefore, is not dangerous for fish consumers. فلزات سنگین، ماهی Hipophthalmichthys molitrix، آبشش، کبد، کلیه، پولک، عضله، چاه نیمه های سیستان. Heavy metals, Hipophthalmichthys molitrix, Gill, Liver, Kidney, Scale, Muscle, Chahnimeh Reservoirs. 21 28 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-113&slc_lang=fa&sid=1 ساحل پاکزاد توچایی sahel.pakzad@uoz.ac.ir 10031947532846001858 10031947532846001858 Yes