fa مدل‌سازی عددی سه بعدی گردش‌آب در تنگه هرمز پژوهشي Research/ Original/ Regular Article خلیج‌ فارس یکی از مهمترین آبراه‌های جهان است که کشورهای موجود در این حوزه، دو سوم نفت جهان را تأمین می‌کنند. این خلیج از طریق تنگه هرمز به دریای عمان و اقیانوس هند متصل می‌شود. گردش آب خلیج‌ فارس و تنگه هرمز با توجه به کاربرد آن در کشتیرانی، شیلات و تخمین نحوه انتشار آلودگی همیشه از اهمیت زیادی برخوردار بوده است، به همین دلیل از سال 1918 تاکنون مطالعات زیادی در خصوص نحوه گردش آب در خلیج‌ فارس و تنگه هرمز صورت گرفته است. به گفته(Alhajiri, 1991) در هر 6 دقیقه یک کشتی اقیانوس پیما از این تنگه می‌گذرد که این خود نشان از اهمیت بسیار زیاد این تنگه است. گردش آب در تنگه هرمز به صورتی است که آب دریای عمان از سطح و از سمت سواحل ایران به بالادست خلیج‌ فارس جریان می‌یابد و آب نسبتاً شورتر خلیج‌ فارس از لایه‌های پایینی و از سمت کشور عمان به خلیج عمان می‌ریزد. هدف از این مطالعه، بررسی نحوه گردش آب در تنگه هرمز با استفاده از مدل سه بعدی هیدرودینامیکی کوهیرنس (Luyten et al, 1999)است که در 10 لایه از سطح تا بستر گردش آب مورد بررسی و مطالعه قرار گرفته است. در این مدل، داده‌های هواشناسی 54 ساله به‌صورت میانگین روزانه بکار گرفته شده و همچنین چهار مؤلفه اصلی جزرومد O1, K1, S2, M2 در مدل اعمال شده‌اند. مدل مذکور به‌صورت روزانه، الگوی جریان از سطح تا بستر را براساس تغییرات چگالی و شوری و تبادل باروکلینیکی بین گرادیان فشار و گرادیان چگالی را محاسبه و شبیه‌سازی نموده است. پیش‌بینی‌های به‌عمل آمده توسط مدل با مشاهدات میدانی در تنگه هرمز مقایسه شده که دارای توافق بسیار خوبی هستند. The Persian Gulf is one of the busiest waterways in the world. This area contains about 65% of the world’s oil reserves. This Gulf is connected to the Indian Ocean via the Strait of Hormuz. Circulation of water in the Persian Gulf and the Strait of Hormuz is vital for shipping line, fisheries and contaminant tracking. Since 1918, many studies have been done on the circulation of this area. Approximately one ship in every six minutes passes through the Strait of Hormuz (Alhajiri 1991). Due to arid climate, surface evaporation in the Persian Gulf is very high. To compensate the evaporation in the Persian Gulf, water is displaced from the Gulf of Oman. Its circulation is counterclockwise from the Strait of Hormuz to the northern coasts of the Persian Gulf and discharging the saltier water to the Oman Gulf. A three-dimensional hydrodynamic model (COHERENS) has been employed to study the circulation of the Strait of Hormuz. This model is forced by climatologic monthly mean atmospheric forcing derived from 54 years of NOAA data. Tidal boundary forcing is included using the four major constituents: M2, S2, O1, and K1. Findings of the model contribute to an understanding of circulation patterns in the Strait of Hormuz as an aid to ship traffic and management of pollution spill events. The results of the model are in close agreement with the previous observations. تنگه هرمز، چرخش آب، مدل‌سازی عددی، خلیج‌ فارس Numerical Modeling, Strait of Hormuz, Circulation, Persian Gulf 19 24 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-3&slc_lang=fa&sid=1 Masoud Sadri Nasab مسعود صدری نسب 1003194753284600836 1003194753284600836 Yes