fa سنجش و ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در رسوبات رودخانه گرگان رود پژوهشي Research/ Original/ Regular Article مطالعات ژئوشیمیایی رسوبات پیکره‌های آبی مانند رودخانه‌ها، مصب‌ها و بستر دریاها، می‌تواند گام مؤثری برای یافتن منشأ رسوبات، الگوی پراکنش عناصر و ارزیابی زیست‌ محیطی وضعیت آلاینده‌ها برای مدت موجود در یک منطقه باشد. رسوبات، محل نهایی تجمع فلزات سنگین در محیط آبی‌اند، اما تحت شرایطی می‌توانند خود به‌عنوان منبع آلودگی در آب عمل کنند. ورود فلزات سنگین به منابع آبی از طرق مختلف، باعث ایجاد مخاطراتی از قبیل مسمویت، سرطان‌زایی و غیره. در بدن موجودات زنده می‌شود .برای مطالعه فلزات سنگین در رودخانه گرگان‌رود از 10 ایستگاه، نمونه‌ی سطحی و یک مغزه برداشت شد. از بخش ریزدانه‌ی رسوبات برای تعیین غلظت فلزات سنگین استفاده شد و غلظت فلزات سنگین (Al, Cr, Ni, Cu, Fe, Co, Mn) توسط روش پلاسمای جفت شده القایی تعیین شد. مقایسه غلظت فلزات سنگین در رسوبات سطحی نسبت به رسوبات عمقی آن ناحیه تحت عنوان ضریب غنی‌شدگی صورت گرفت که غلظت عناصر برحسب میانگین کل ایستگاه‌ها، به ترتیب Al>Cr>Co>Fe>Ni>Mn>Cu تعیین گردید. بیشتر مناطق، ضریب غنی‌شدگی مقادیر نزدیک به یک از خود نشان دادند که حاکی از اثرحوضه‌ی آبریز و عوامل طبیعی در غنی‌شدگی فلزات سنگین است و مقادیر کم ضرایب غنی‌شدگی فلزات سنگین بیانگر آن است که این فلزات به‌طور عمده از منابع طبیعی فرسایش (حوضه‌ی آبریز) تأمین می‌شوند و اثر فعالیتهای انسانی در تمرکز فلزات سنگین ناچیز است. همچنین مقادیر بیشتر از یک که در ایستگاه شماره 1 مشاهده گردید، نشان‌دهنده‌ی سهم عوامل انسانی در این منطقه است. بنابراین لزوم مدیریت زیست‌محیطی در این رودخانه احساس می‌گردد. Geochemical studies of sediments, water bodies like rivers, estuaries and the sea bed can be an effective step to find the sources and distribution model assessment environmental pollutants in a region. Sediments where the accumulation of heavy metals in aqueous environments, but under special conditions can act itself as a source of water pollution. Entrance of heavy metals in different ways, causing many risks such as cancer, poisioning and etc in organisms. To study heavy metals in the Gorganrud in 10 stations, a core and surface samples were taken. Fine-grain sediments were used to determine heavy metals (Al, Cr, Ni, Cu, Fe, Co, Mn) concentration, using the method of inductivity couple plasma. Comparison of metal concentration in surface sediments to the deep sediments of the study area was done by enriched factor. The average of total concentration were determined, respectively, Al> Cr> Co> Fe> Ni> Mn> Cu. The results showed that values are close to 1 which is the effect of natural factors and watershed drainage basin on heavy metal enrichment. Coefficients of low-enriched heavy metals are resulted mainly from erosion of natural resources (watershed) which human activity is negligible. However, higher values were observed in station 1 representing the effect of human factors in this region. Therefore, it should be noted that it still needs attention to consider environmental management. رسوب، فلزات سنگین، گرگان‌رود Sediment, Heavy metals, Gorganrud 35 39 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-21&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Bagheri حسین باقری Baghery1@gmail.com 1003194753284600575 1003194753284600575 Yes Taraneh Sharmad ترانه شارمد T_Sharmad@yahoo.com 1003194753284600576 1003194753284600576 No Vahid KhairAbadi وحید خیرآبادی khierabadi@yahoo.com 1003194753284600577 1003194753284600577 No Kazem Darvish Bastami کاظم درویش بسطامی 1003194753284600578 1003194753284600578 No Zahra Bagheri زهرا باقری Bagheri.zahra@hotmail.com 1003194753284600579 1003194753284600579 No