fa بررسی الگوی پراکنش و پایداری خیارهای دریایی در ناحیه شرقی خلیج چابهار پژوهشي Research/ Original/ Regular Article © نشریه علمی ـ پژوهشی اقیانوس‌شناسی1391، تمامی حقوق این اثر متعلق به نشریه اقیانوس‌شناسی است. چکیده این مطالعه در بخش شرقی خلیج چابهار که به‌دلیل وجود بندر چابهار دارای بیشترین تاثیر انسانی بر بوم‌سامانه منطقه است، انجام شده است. بر این اساس 4 ایستگاه انتخاب و در هر ایستگاه 4 کوادرات هر یک به مساحت 200مترمربع توسط غواصی به روش اسکوبا بررسی شد. بررسی‌ها در ماه‌های میانی هر فصل انجام شد. برای تعیین الگوی پراکنش خیارهای دریایی خلیج چابهار (منطقه زیر جزر و مدی) از آزمون شاخص پراکندگی استفاده شد. این شاخص از نسبت انحراف معیار به میانگین نمونه‌ها در هر یک از 4 ایستگاه نمونه‌برداری در طول یک سال (4 فصل) به‌ دست آمد. همچنین شاخص پایداری برای گونه‌های مشاهده شده محاسبه شد. گونه‌های Stichopus variegatus و Holothuria leucospilota گونه‌های دائمی هستند که همواره پراکنش تجمعی دارند. گونه‌H.hilla گونه‌ی رایجی است که در زمستان پراکنش تصادفی و در سایر فصول پراکنش تجمعی داشته است. گونه H.pervicax با وجودی که تنها در بهار مشاهده شده (نادر)، پراکنش تجمعی داشته است. گونه‌های H.arenicola (نادر)، H.atra (رایج) وH.parva (نادر) دارای پراکنش تصادفی بوده‌اند. علیرغم این نتایج، مشاهده خیارهای دریایی در محل زندگی خود مشخص می‌کند که پراکندگی این جانوران به‌صورت تجمعی است. دلیل تفاوت بین مشاهده عینی و برخی محاسبات آماری این است که کلیه خیارهای دریایی که بر اساس محاسبه، پراکنش تصادفی داشته‌اند تنها در یک یا دو کوادرت به تعداد 1 یا 2 فرد وجود داشته‌اند بنابراین برای این تعداد نمی‌توان پراکندگی تجمعی یا تصادفی متصور شد. از مهمترین دلایل توزیع تجمعی جمعیت خیارهای دریایی، پراکندگی تجمعی مواد غذایی، تجمع پناهگاه‌های مورد استفاده و نوع بستر است که در بستر های مورد بررسی از نوع صخره ای بوده است. This research has carried out on the eastern part of Chabahar Bay, the region with the highest human effects on the ecosystem. Four stations were selected. In each station, four quadrates with 200 m2 area sampled by SCUBA method. Investigations occurred in the middle month of each season. Dispersion of subtidal sea cucumbers was determined by index of dispersion test. Frequency of occurrence of species calculated. Stichopus variegatus and Holothuria leucospilota are permanent species with cumulative distribution. H. hilla is a common species with random distribution in winter and cumulative distribution in other seasons. H. pervicax is a rare species with cumulative distribution, although it is observed only in the spring. H. arenicola (rare sp.), H. atra (commomn sp.) and H. parva (rare sp.) have a random distribution. In spite of these results, the observation of sea cucumbers in their habitats indicates that distribution of such animals have a cumulative pattern. Difference between field observation and statistical calculations is due to the fact that all sea cumbers which according to calculations had random distribution, only observed in 1 or 2 quadrates in a few individuals (1 or 2) and should not be assigned as animals with random distribution. The most important reasons for cumulative distribution of sea cucumbers are aggregation of nutrients and used habitats that in the searching area were rocky. خیارهای دریایی، الگوهای پراکنش، پایداری، خلیج چابهار. Sea cucumber, Dispersion pattern, Occurrence pattern, Chabahar Bay. 11 18 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-101&slc_lang=fa&sid=1 Arash Shakouri آرش شکوری aarash220@yahoo.com 10031947532846002117 10031947532846002117 Yes Mohamad Bagher Nabavi محمدباقر نبوی 10031947532846002118 10031947532846002118 No Preeta Kochanian پریتا کوچنین 10031947532846002119 10031947532846002119 No Ahmad Savari احمد سواری 10031947532846002120 10031947532846002120 No Alireza Safahiye علیرضا صفاهیه 10031947532846002121 10031947532846002121 No