fa هیدروکربن‌های آروماتیک چند حلقه‌ای (PAHs) در رسوبات و صدف صخره‌ای (Saccostrea cucullata) در منطقه بین جزر و مدی سواحل استان بوشهر (خلیج فارس) پژوهشي Research/ Original/ Regular Article هیدروکربن‌های آروماتیک حلقوی (PAHs) آلاینده‌هایی هستند که به جهت پایداری و مقاوت در بوم‌سامانه‌های دریایی، و دارا بودن اثرات شدید و طولانی مدت بروی موجودات دریایی بیشترین نگرانی را به‌خود اختصاص داده‌اند. در این تحقیق میزان و منشا 14 ترکیب PAHs در صدف صخره ای (Saccostrea cucullata) و رسوبات سواحل استان بوشهر مورد مطالعه قرار گرفت. این گونه صدف به‌دلیل پراکنش وسیع جغرافیایی و ارزش خوراکی که در رژیم غذایی مردم بوشهر دارد مورد بررسی قرار گرفت. در تیرماه 1388 نمونه های صدف فوق از سواحل صخره‌ای 4 ایستگاه گناوه‌، بوشهر‌، دیر و نایبند جمع‌آوری و بروی یخ به آزمایشگاه منتقل و تا زمان انجام آنالیز در دمای 20ـ نگه‌داری شدند. بخشی از نمونه ها جهت به‌دست آورن وزن خشک جدا شدند. بافت‌های نرم به کمک پودر سولفات سدیم بدون آب خشک شده و به کمک دستگاه سوکسله و با استفاده از حلال‌های دی کلرو متان ـ هگزان (v/v1:1) به مدت 8 ساعت تحت عمل استخراج قرار گرفتند. سپس نمونه‌ها از ستون 1 و 2 کرماتوگرافی جهت گرفتن فراکشن‌های هیدروکربن عبور داده شدند. استخراج ترکیبات رسوب نیز به روش فوق صورت گرفت و تنها تفاوت در استفاده از حلال دی کلرومتان در استخراج ترکیبات آلی دردستگاه سوکسله بود. اجزا به کمک دستگاه GC-MS آنالیز شدند. بازیافت ترکیبات PAHs در رسوب و صدف بیش از 65 درصد بود. دامنه مجموع غلظت 14 ترکیب PAHs در بافت نرم صدف بین 9/146تا 1/268 نانوگرم بر گرم وزن خشک بود. در حالی‌که دامنه مجموع غلظت 14PAHs ترکیبات در رسوبات بین 7/41 تا 6/227 نانوگرم بر گرم وزن خشک اندازه گیری شد. صدف‌های سواحل صخره‌ای استان بوشهر از نظر آلودگی به این آلاینده‌ها در سطح پایینی بودند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که میزان چربی کل در ایستگاه بوشهر بیش از سایر ایستگاه‌ها بود. بین میزان چربی کل و مجموع غلظت ترکیبات PAHs رابطه خطی مستقیم و معنی داری در سطح 05/0 مشاهده شد. نتایج حاصل از تعیین منبع آلـودگی نشـان داد که صدف و رسوب جمع‌آوری شـده از سـواحل استـان بوشهر تحت تاثیر مخلوطی از PAHs‌ ـ های ناشی از منابع پتروژنیک و پایرولیتیک بودند. The polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) are pollutants of concern due to their persistent in the marine ecosystem, and their cause long-term adverse effect to the marine life. In this study, of concentrations of 14 PAHs and their sources in the rocky shore oysters (Saccostera cucullata) and in the sediments of boushehr province were determined. The rocky shore oyster was selected due to its wide distribution and its role in the diet of Boushehr coastal area. The sampling and analysis were perfprmed in july 2009. Samples were collected from four rockyshore stations, Genaveh , Boushehr, Dayer and Nyband Gulf. Collected samples were immediately transferred to hexane rinsed glass jars with aluminum foil inserts and transported in dry ice to the laboratory of PGRSC and kept frozen at -20°C prior to analysis. An aliquot of the samples were taken for dry weight determination. The tissue was dried with anhydrous sodium sulphate and soxhlet, then extracted for about 8 hours using dichloromethane: hexan (1:1v/v). The extract was then charged to 1st step and 2nd step column chromatography to fractionate hydrocarbons.The sediment samples were extracted with the same method, except using dichloromethane for soxhlet extractor. The fractions were analyzed by gas-chromatography/mass spectrometry (GCMS). The recovery of PAHs were more than %65. The total concentration of PAHs in oysters ranged from 146.9 to 268.1 ng/g Dry weight, while sediment concentration ranged from 41to 227.6 ng/g dry weight. Boushehr rockyshore oyster that did not present very high levels of contamination expressed low PAHs ratio. Total lipid in station 2 was higher than others. The significant correlation was observed between total lipid and total PAHs p ≤ 0.05. Both pyrolitic and petrogenic PAH are present in all oyster and sediment samples. خلیج فارس، ترکیبات آلی، رسوبات، بوشهر، Saccostrea cucullata Boushehr, PAHs, Persian Gulf, Saccostrea cucullata, Sediments 11 19 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-18&slc_lang=fa&sid=1 Roozbeh Mirza روزبه میرزا Roozbeh_mirza@yahoo.com 1003194753284600559 1003194753284600559 Yes Ali Dadollahi علی داداللهی سهراب P_dodolahi@yahoo.com 1003194753284600560 1003194753284600560 No Alireza Safaieh علیرضا صفاهیه Safahieh@hotmail.com 1003194753284600561 1003194753284600561 No Mehdi Mohammadi مهدی محمدی mehdim1345@gmail.com 1003194753284600562 1003194753284600562 No Ahmad Savari احمد سواری Savari53@yahoo.com 1003194753284600563 1003194753284600563 No Ehsan Abedi احسان عابدی E.abedi2000@gmail.com 1003194753284600564 1003194753284600564 No