Journal of Oceanography

fa مطالعه وضعیت ذخایر ماهی ماش (Leuciscus aspius Linnaeus, 1785) در دریاچه سد ارس Stock assessment of Asp (Leuciscus aspius Linnaeus, 1785) in the Aras Dam Reservoir شیلات و آبزیان Fisheries and Aquaculture پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <div style="text-align: justify;"><w:sdt contentlocked="t" docpart="5975A26037B345AD87075BA985920344" id="-1910771943">پیشینه و اهداف:</w:sdt> دریاچه سد ارس بزرگترین دریاچه‌ پشت سد شمالغرب ایران است که گونه‌های ماهیان تجاری و غیرتجاری مهمی در آن زیست می‌کنند. گونه ماش (Leuciscus aspius) یکی از گونه‌های مهم تجاری ساکن این دریاچه است که در سال‌های اخیر نشانه‌های مشخصی از برداشت بی‌رویه از ذخایر این گونه در دریاچه سد ارس به چشم می‌خورد، بطوریکه میزان صید آن طی ده سال گذشته به شدت کاهش یافته است. هدف از این مطالعه، تعیین سقف برداشت و بررسی وضعیت ذخیره ماهی ماش دریاچه سد ارس بوده است. <w:sdt contentlocked="t" docpart="5975A26037B345AD87075BA985920344" id="-43291168">روش‌ها‌:</w:sdt> این مطالعه با استفاده از داده های صید سال‌های 1392 الی 1401 و بکارگیری جدیدترین مدل صید-حداکثر محصول پایدار (CMSY++) بهمراه زیست سنجی طی سال صیادی 1402 جهت تعیین سقف برداشت و بررسی وضعیت ذخیره ماهی ماش دریاچه سد ارس انجام پذیرفت. <w:sdt contentlocked="t" docpart="5975A26037B345AD87075BA985920344" id="-2054305338">یافته‌ها:</w:sdt> با توجه به نتایج مدل، مقدار هر دو شاخص  B/BMSYو F/FMSY کمتر از 0/1تخمین زده شد که بیانگر وضعیت نامناسب این گونه است و نشان می‌دهد که فشار صید بر روی ذخایر این گونه‌ بالا است. میزان حداکثر محصول قابل برداشت برای این گونه 92/1 تن برآورد شد که تا سال 1395، میزان برداشت از حداکثر محصول پایدار بسیار بیشتر بوده است که در نتیجه این بی‌توجهی و فشار صید وارد بر ذخیره در سال های بعد زیست توده ذخیره کاهش یافته و به تبع آن میزان برداشت از ذخیره نیز از میزان بهینه بسیار کمتر بوده است. نمودار Kobe نیز بیانگر این است که صید بیش از حد از این گونه باعث شده است تا قسمت عمده ذخیره در محدوده صید بیش از حد قرار گیردکه نشان دهنده وضعیت بحرانی گونه است. <w:sdt contentlocked="t" docpart="5975A26037B345AD87075BA985920344" id="417220428">نتیجه‌گیری:</w:sdt> تخمین‌های حاصل از مدل‌سازی این مطالعه، لزوم مدیریت صید و صیادی غیرمجاز، توجه به سقف برداشت سالانه مجاز برای این گونه، بکارگیری سیاست‌های مدیریتی بر روی ذخیره و حفاظت از مناطق نوزادگاهی دریاچه پشت سد ارس را به مدیران اجرایی استان توصیه می‌نماید.</div> <div style="text-align: justify;"><w:sdt contentlocked="t" docpart="3DEFA3EE0D7341F1B2E05D1C2F62A874" id="1334564118">Background and Objectives:</w:sdt> The Aras Dam Reservoir is the largest reservoir in northwest Iran, hosting important commercial and non-commercial fish species. The Asp (Leuciscus aspius) is one of the key commercial species inhabit in this lake. In recent years, clear signs of overexploitation of this species have been observed in the Aras Dam Reservoir, with its catch significantly declining over the past decade. The objective of this study was to determine the catch limit and assess the stock status of Asp in the Aras Dam Reservoir. <w:sdt contentlocked="t" docpart="3DEFA3EE0D7341F1B2E05D1C2F62A874" id="86888520">Methods:</w:sdt> This study was conducted using catch data from 2013 to 2022 and employed the latest Catch-MSY (CMSY++) model alongside biometric sampling during the 2023 fishing season to determine the catch limit and assess the stock status of Asp in the Aras Dam reservoir. <w:sdt contentlocked="t" docpart="3DEFA3EE0D7341F1B2E05D1C2F62A874" id="-794132767">Findings:</w:sdt> According to the model results, both reference point B/BMSY and F/FMSY were estimated to be below 1.0, indicating poor stock status and high fishing pressure on this species. The maximum sustainable yield (MSY) for Asp was estimated at 1.92 tons. Until 2016, the catch exceeded the MSY significantly, leading to a decline in the biomass in subsequent years and a resulting catch below the optimum level. The Kobe plot further demonstrates that overfishing has pushed most of the stock into the overfished region, signaling a critical condition for the species. <w:sdt contentlocked="t" docpart="3DEFA3EE0D7341F1B2E05D1C2F62A874" id="-563871280">Conclusion:</w:sdt> The modeling results of this study emphasize the necessity for management of fishing and illegal fishing activities, adherence to the allowable annual harvest limit, implementation of stock management policies, and protection of nursery areas in the Aras Dam Reservoir. These recommendations are made for the provincial executive authorities to ensure sustainable fisheries of Asp in the Aras Dam reservoir.</div> ماهی ماش, مدیریت ذخایر, مدلسازی ذخایر, صید غیرمجاز, شیلات پایدار, سد ارس Asp fish, Stock management, Stock modeling, Illegal fishing, Sustainable fisheries, Aras Dam 60 70 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1608-3&slc_lang=fa&sid=1 Ali Haghi Vayghan علی حقی وایقان a.haghi@urmia.ac.ir 100319475328460015588 100319475328460015588 Yes Urmia University دانشگاه ارومیه Mehrnaz Ghanbarzadeh مهرناز قنبرزاده mehrnaz.ghanbarzadeh@saadi.shirazu.ac.ir 100319475328460015589 100319475328460015589 No Shiraz University دانشگاه شیراز