fa برنامه‌ریزی دریا سیما رویکردی برای توسعه دریا محور در کشور مدیریت (محیط زیست، توسعه مناطق ساحلی و...) Management (Environment, Coastal Zone,...) بنیادی Basic Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="A69E1B6591364CB19A968F3C1B199AD4" id="-1910771943"><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%">پیشینه و مبانی نظری پژوهش: </span></span></w:sdt></span></span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گسترش ناهماهنگ استفاده‌های موجود از اقیانوس و افزودن کاربردهای نوظهور، مانند انرژی‌های تجدیدپذیر و آبزی‌پروری دریایی در مقیاس بزرگ، همراه با روند رو به رشد جمعیت ساحل‌نشین، سلامت اکوسیستم دریایی را تهدید می‌کند. حفظ رفاه جوامع ساحل نشین و سلامت اکوسیستم‌های اقیانوسی و تضمین توانایی آنها در ارائه خدمات اکوسیستمی، مستلزم یک الگوی تصمیم‌گیری و اتخاذ راهبُردهای سازگار برای جایگزینی قوانین و مقررات پیچیده و اغلب ناهماهنگ حاکم بر استفاده از ساحل و دریا است. برنامه‌ریزی فضایی ساحلی - دریایی پیش‌نیاز ایجاد زنجیره ارزش دریا به خشکی است و توسعه دریا محور در غیاب برنامه‌ریزی فضایی دریا قابلیت اجرایی نخواهد داشت. مدیریت پایدار منابع و فرصت‌های کسب‌وکارهای دریایی نیازمند رویکردهای نوین و فناوری‌های چند وجهی برای برنامه‌ریزی سازشی هماهنگ با بوم‌شناسی دریاسیما است.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="A69E1B6591364CB19A968F3C1B199AD4" id="-43291168"><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%">روش‌شناسی: </span></span></w:sdt></span></span></span></span></span></b>&nbsp;<span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">روش‌های نوآورانه و تکنیک‌های تحلیلی برای تفسیر داده‌های فضایی و کاربردی کردن این یافته‌ها برای مدیریت دریایی گریزناپذیر است. بوم‌شناسی دریاسیما، موضوعی جدید، جامع و میان‌رشته‌ای است که به تازگی به حوزه علوم دریایی راه بازکرده و دانش فنی و مهارت‌های حرفه‌ای آن به تازگی در اختیار برنامه‌ریزان دریا و اقیانوس قرار گرفته است. با توجه به این که رویکرد بوم‌شناسی دریا سیما و استفاده از در برنامه ریزی فضاهای دریایی تا کنون در ایران انجام نشده؛ تحقیق صورت گرفته از نوع بنیادی محسوب می شود.</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در این پژوهش با مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی منابع مرتبط با بوم‌شناسی دریا سیما چارچوبی مفهومی برای به‌کارگیری این رویکرد در برنامه‌ریزی فضایی دریایی ارائه شده است. روش کار مبتنی بر تحلیل تطبیقی نظریات و استخراج مؤلفه‌های کلیدی بوم‌شناختی است.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="A69E1B6591364CB19A968F3C1B199AD4" id="-2054305338"><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%">یافته‌ها: </span></span></w:sdt></span></span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;یافته‌های تحقیق اهمیت استفاده از الگوهای فضایی در مدیریت پایدار منابع دریایی را برجسته می‌سازد و افق‌های جدیدی برای سیاست‌گذاری محیط‌های دریایی می‌گشاید.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <b><span style="font-size:9.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="A69E1B6591364CB19A968F3C1B199AD4" id="417220428"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نتیجه‌گیری: </span></span></span></w:sdt></span></span></span></span></span></b><span dir="RTL" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;با توجه به ضرورت توسعه دریاپایه، استفاده از رویکرد &laquo;دریاسیمایی&raquo; در مطالعه و برنامه‌ریزی فضایی دریایی، می‌تواند نقش کلیدی در کاهش تعارضات انسانی با فرآیندهای اکولوژیک ایفا کند. این رویکرد با تکیه بر منطق فضایی-اکولوژیکی، به مکان‌یابی بهینه کاربری‌ها در محیط‌های دریایی کمک می‌کند. هرچند چالش‌های فناورانه وجود دارد، اما توسعه این دانش، ضرورتی حیاتی برای آینده‌نگری در سیاست‌گذاری دریایی کشور است.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="EB1DEE74FA184D99A569123EC4FC488D" id="1334564118">Background and Theoretical Foundations:</w:sdt></span></span></span></span></b> <span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%">The increasing and often incompatible uses of the ocean, coupled with emerging applications such as renewable energy and large-scale marine aquaculture, combined with the growing coastal population, threaten the health of marine ecosystems. Preserving the well-being of coastal communities and the health of ocean ecosystems, and ensuring their ability to provide ecosystem services, requires a new decision-making model and the adoption of adaptive strategies to replace the complex and often inconsistent laws and regulations governing the use of the coast and sea.</span></span> <span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%">. Marine spatial planning is a prerequisite for creating a land-sea value chains end-to-end and the development of blue economy is not feasible without marine spatial planning.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="EB1DEE74FA184D99A569123EC4FC488D" id="86888520">Methodology:</w:sdt></span></span></span></span></b> <span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%">This study systematically reviews and critically analyzes the existing literature on seascape ecology to develop a conceptual framework for its application in marine spatial planning. A comparative analysis of theoretical models and key ecological components was conducted to identify potential pathways for integrating spatial patterns into sustainable marine resource management. </span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="EB1DEE74FA184D99A569123EC4FC488D" id="-794132767">Findings:</w:sdt></span></span></span></span></b> <span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%">The findings highlight the pivotal role of seascape ecological principles in enhancing the effectiveness of marine spatial governance and offer new insights for future environmental policy development.</span></span></span></span></span><br> <b><span style="font-size:9.0pt"><span style="background:#2e74b5"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><span style="color:white"><w:sdt contentlocked="t" docpart="EB1DEE74FA184D99A569123EC4FC488D" id="-563871280">Conclusion:</w:sdt></span></span></span></span></span></b> <span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:">Given the growing need for marine-based development, adopting a seascape ecology approach in spatial marine planning can play a vital role in reducing conflicts between human activities and ecological processes. This perspective, grounded in spatial-ecological logic, supports the optimal allocation of marine uses. Despite technological challenges, advancing this field is essential for future-oriented and sustainable marine governance in the country</span></span></span></div> برنامه‌ریزی فضایی دریا, محیط‌زیست دریایی, فرایندهای اکولوژیک, الگوهای فضایی Marine spatial planning Marine environment Ecological procces Spatial patterns 39 59 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1842-1&slc_lang=fa&sid=1 Afshin Danehkar افشین دانه کار danehkar@ut.ac.ir 100319475328460015601 100319475328460015601 Yes University of Tehran دانشگاه تهران Maryam Hatami مریم حاتمی hatami.maryam@ut.ac.ir 100319475328460015602 100319475328460015602 No University of Tehran دانشگاه تهران