fa شواهدی از یک اقیانوس حلقوی دیرینه پیرامون خرده قاره ایران مرکزی زمين­ شناسی دريا Marine Geology پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مجموعه‌های افیولیتی به عنوان بقایای سنگ‌کره اقیانوسی تعبیر می</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">شوند که پس از زوال اقیانوس‌ها، بر روی لبه</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">قاره</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span cambria="" style="font-family:">‌</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ها جایگزین شده‌اند. افیولیت‌های ‌ایران، به عنوان بقایای ناشی از بسته شدن اقیانوس تتیس </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">(یا نئوتتیس) </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و سرشاخه‌های آن در دو منطقه برونزد دارند: 1) افیولیت‌های هم روند با کوهزاد زاگرس، و 2) مجموعه‌های افیولیتی پیرامون خرده قاره ایران مرکزی. مقایسه این دو مجموعه افیولیتی حاکی از آن است که تفاوت‌های آشکاری با یکدیگر دارند. <span style="color:black">از این‌رو، به منظور رسیدن به محیط زمین‌ساختی شکل‌گیری آنها، ابتدا ویژگی‌های زمین‌شناسی، سنگ‌شناسی، زمین‌شیمیایی و سن این مجموعه‌های سنگی بررسی و با یکدیگر مقایسه شد. سپس برای تفکیک مرز دو مجموعه افیولیتی مورد اشاره، پیمایش‌های صحرایی انجام و نقشه‌های زمین‌شناسی منطقه تهیه گردید.</span></span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بر اساس نتایج، مجموعه‌ افیولیت‌های پیرامون خرده قاره ایران مرکزی شامل افیولیت‌های سبزوار در شمال، افیولیت‌های نائین - دهشیر- بافت در غرب، افیولیت‌های کهنوج در جنوب غربی، افیولیت‌های مکران در جنوب و نوار افیولیتی تربت حیدریه </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&ndash;</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> چهل کوره در شرق این خرده قاره، ویژگی‌های مشترک زیادی داشته و در محیط زمین‌ساختی یکسانی شکل گرفته‌اند. </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">همچنین </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">این مجموعه‌های افیولیتی تفاوت‌های بنیادین با افیولیت‌های زاگرس داشته و در زمان متفاوتی شکل گرفته‌اند.<span style="color:black">افیولیت‌های پیرامون خرده قاره ایران مرکزی بقایایی از سنگ‌کره‌ی اقیانوسی هستند که در نتیجه‌ی باز شدن یک حوضه کششی بین دو بلوک قاره‌ای و گسترش آن به یک باریکه اقیانوسی درون قاره‌ای به عنوان شاخه</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">‌</span></span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ای از ابراقیانوس تتیس شکل گرفته‌اند. این حوضه‌ی اقیانوسی حلقوی شکل در اواخر دوران دوم زمین‌شناسی (اواخر مزوزوئیک) وجود داشته و در نتیجه‌ی بسته شدن آن، این مجموعه‌های افیولیتی شکل گرفته‌اند.</span></span></span></span></div> <span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:">Ophiolite complexes are interpreted as remnants of oceanic lithosphere that have emplacement along the edges of continents after an oceanic basin close. Iranian ophiolites, considered as remnants of closure of the Tethys (or Neo-Tethys) Ocean and its branches. These ophiolites are outcrop in two distinct regions: 1) Ophiolites coeval with the Zagros orogenic belt, and 2) Ophiolitic assemblages surrounding the Central Iranian Microcontinent. </span></span></span><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:"><span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%">The comparison of these two ophiolite complexes indicates noticeable differences between them. Therefore, in order to understanding the tectonic sitting of their formation, initially, the geological, petrological, geochemical features, and the age of these rock units were examined and compared. Subsequently, to delineate the boundary between the two mentioned ophiolite complexes, field surveys were conducted, and geological maps of the region were prepared.Based on results, the ophiolite complexes surrounding the Central Iranian Microcontinent include the Sabzevar ophiolites in the north, the Neyriz-Dehshir-Baft ophiolites in the west, the Kahnuj ophiolites in the southwest, the Makran ophiolites in the south, and the Turbat Heydariyeh - Tchehel-Kureh ophiolitic belt in the east demonstrate similar features and it seems they have formed in a same tectonic environment. They exhibit fundamental differences from the Zagros ophiolites and have formed at different geological time, too. </span></span></span></span></span><span style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:107%"><span calibri="" style="font-family:">The ophiolites around the Central Iranian Microcontinent mark remnants of oceanic lithosphere that formed as a result of the opening of a rift basin between two continental blocks and its expansion into an intracontinental oceanic basin that known as a branch of Tethyan Ocean. This Ring Ocean existed during late Mesozoic, and as a result of its closure, these ophiolite complexes were formed</span></span></span><br> <br> &nbsp; افیولیت, سنگ‌کره اقیانوسی, اقیانوس حلقوی, تتیس, خرده قاره ایران مرکزی Ophiolite, Oceanic lithosphere, Ring Ocean, Tethys, Central Iranian Microcontinent. 80 92 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1725-2&slc_lang=fa&sid=1 AzizOllah Tajvar عزیزالله تاج ور tajvar@cmu.ac.ir 100319475328460014973 100319475328460014973 Yes Chabahar Maritime University دانشگاه دریانوردی چابهار