Journal of Oceanography

fa بررسی آثار افت و خیز تراز دریای کاسپی بر بنادر خلیج گرگان از آغاز عصر یخبندان کوچک تا به امروز Studying the Gorgan Bay ports from the beginning of the Little Ice Age to the present day مدیریت (محیط زیست، توسعه مناطق ساحلی و...) Management (Environment, Coastal Zone,...) پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <div style="text-align: justify;">پیشینه و مبانی نظری پژوهش: خلیج گرگان یگانه خلیج ایران در کرانههای جنوبی دریای کاسپی است که در چند دهه گذشته به سبب کاهش تراز آب دریای کاسپی با خطر خشکیزدگی روبهرو گردیده است. تردیدی نیست که آنچه در دریای کاسپی درحال وقوع میباشد بخشی از رفتار طبیعی اقلیم بهواسطه گرمایش کره زمین است که کنشگریهای انسانی به آن شتاب بخشیده است. باوجود تلاشهای صورت گرفته از سوی جامعه علمی کشور برای توجیه برنامه سازگاری گام به گام با دگرگونیهای اقلیمی در خلیج گرگان، همچنان تلاشهای انجام شده بر پایه شیوههای مقابلهای با روند رو به کاهش تراز دریا و احیای خلیج گرگان قرار گرفته است. ازاینرو نیاز بود تا به نحوی نسبت به اثرات کاهش تراز آب بر خلیج گرگان و به ویژه بنادر، اسکلهها و لنگرگاههای آن که روزگاری در کرانههای خلیج و حوزه تاثیر آن برقرار بوده است، پژوهشی به عمل آید. ازدیگرسو، به سبب نبود دادههای علمی و تاریخی نسبت به بررسی ابنیه دریایی خلیج گرگان از آغاز دوره سرد یخبندان کوچک تا به امروز همت گذارده شده است. روششناسی: روش پژوهش توصیفی و تحلیلی و اسنادی است و استناد به منابع دست اول و مکاتبات تاریخی در اولویت قرار گرفته است. در این پژوهش از یافتههای علمی ترازسنجی برای انطباق با دادهها و گفتههای تاریخی استفاده گردید. یافتهها: برپایه بررسیهای انجام شده در 700 سال گذشته در کرانهها و حوزه تاثیر خلیج گرگان ابنیه دریایی همچون بندرِ نیممردان، بندرِ قرهتپه (بهشهر)، بندرِ شاهکیله، بندرِ گرادوین، اسکله قدیم گز و بندرِ جدید گز، لنگرگاهِ باغو، اسکله قرهسو، بندرِ شاه و بندرِ ترکمن، بندرِ گمیشان، اسکله خواجهنفس و بندرِ جدید خواجهنفس، اسکله آشور کوچک و بندرگاهِ آشور بزرگ برقرار بوده است. امروزه از تمامی بنادر، اسکلهها و لنگرگاههای یاد شده تنها بقایای گز، ترکمن، خوجهنفس و آشور کوچک برقرار بوده و مابقی به سبب کاهش تراز آب و خشکیزدگی رفتهرفته از برگههای تاریخ رو به فراموشی سپرده شده است. نتیجهگیری: با نگاه به پژوهشهای انجام شده درباره آینده تراز آب دریای کاسپی و گمانهها برای ادامه کاهش تراز آب دریا در یک سده پیشرو، امید است مسئولین و جامعه علمی نسبت به تغییر رویه درباره رویارویی با مشکلات خلیج گرگان با سرلوحه قرار دادن از وقایع تاریخی و همچنین با اجرای برنامه سازگاری گام به گام با طبیعت در خلیج گرگان از هدر رفت سرمایه کشور و ایجاد فرصتهای اقتصادی و اکولوژیکی سازگار و پایدار اقدام نمایند.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and Theoretical Foundations: Gorgan Bay is the only Iranian bay on the southern shores of the Caspian Sea, which has faced the risk of dring up due to the decrease of the Caspian Sea water level in the last few decades. There is no doubt that what is happening in the Caspian Sea is part of the natural behavior of the climate due to the earth warming, which has been accelerated by human activities. Despite the efforts made by the country's scientific community to justify the step by step adaptation program to the climatic changes in the Gorgan Bay, the efforts made are still based on the methods of dealing with the decreasing trend of sea level and the restoration of the Gorgan Bay. Therefore, it was necessary to somehow conduct a research on the effects of water level reduction on Gorgan Bay and especially its ports, wharves and anchorages that were once established on the shores of the bay and its area of influence. On the other hand, due to the lack of scientific and historical data, efforts have been made to investigate the marine structure of Gorgan Bay from the beginning of the Little Ice Age until today. <w:sdt contentlocked="t" docpart="9B1C8A306BC74552A9CF4D7228A7742C" id="86888520">Methodology:</w:sdt> The research method is descriptive, analytical and documentary and reference to historical documents and correspondence is given priority. In this research, the scientific findings of the sea level were used to match the historical data and statements. <w:sdt contentlocked="t" docpart="CD56D90B0BC9456AB7B7BC205BF6F271" id="-794132767">Findings:</w:sdt> Based on this research on the shores and influence of Gorgan Bay area, marine facilities such as Nim-Mardan Port, Qara-Tepe Port (Behshahr), Shah-Kile Port, Gradvin Port, Gaz Old Wharf and Gaz New Port, Bago Anchorage, Qarasu Wharf, Bandar Shah and Bandar Turkmen, Gamishan Port, Khajaje-Nafas Wharf, the new port of Khaja-Nafs, small Ashur wharf and big Ashur harbor have been established in the last 700 years. Today from all the mentioned ports, wharves and anchorages, only the remnants of Gaz, Turkmen, Khoja-nafs and small Ashur are still standing and the rest are gradually being forgotten from the pages of history due to the water level decreasing and dring up. <w:sdt contentlocked="t" docpart="1DBEE58474EF4995A45A36AC52CB9970" id="-563871280">Conclusion:</w:sdt> Looking at the research done on the future of the Caspian Sea water level and boreholes to continue reducing the sea water level in the next century, it is hoped that the authorities and the scientific community will change their attitude about facing the problems of Gorgan Bay by putting historical events on the agenda And also, by implementing a step-by-step adaptation program with nature in the Gorgan Bay, they should prevent the waste of the country's capital and create compatible and sustainable economic and ecological opportunities.  </div> خلیج گرگان, عصر یخبندان کوچک, کاهش تراز آب, بندر, اسکله, لنگرگاه. Gorgan Bay, Little Ice Age, water level decrease, port, wharf, anchorage. 115 127 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1284-3&slc_lang=fa&sid=1 saeed sharbaty سعید شربتی s_sharbaty@yahoo.com 100319475328460015022 100319475328460015022 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان