fa تغییرپذیری مکانی-زمانی پایش ماهوارهای دمای سطحی آب دریای خزر طی دوره 2017-1982 اقيانوس­ شناسی ماهواره ­ای و سنجش ازدور Satellite Oceanography and RS/GIS پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:12.0pt;">چکیده</span></span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دمای سطحی آب دریاها</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;"> (SST) </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بعنوان یکی از شاخص</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های کلیدی گرمایش جهانی و تغییر اقلیم، تحت تأثیر عوامل متعدد محیطی در مقیاس زمان و مکان متغیر می</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">باشد. در مطالعه</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی حاضر، روند مکانی-زمانی تغییرات مقادیر سالانه</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;"> SST </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بخش</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های مختلف دریای خزر در یک دوره</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی آماری 36ساله (2017-1982) مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین منظور، از داده</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های ماهواره</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ای سری درونیابی شده بهینه الگوریتم</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;"> SST </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تصاویر </span></span></span><span style="font-size:9.0pt;">NOAA OI.v2</span> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">به</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">صورت ماهیانه استفاده شده است. برای تحلیل سری داده</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ها از تکنیک</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های آماری ضریب تشخیص </span></span></span><span style="font-size:9.0pt;">R2</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، همبستگی خطی </span></span></span><span style="font-size:9.0pt;">&nbsp;r</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، حداقل مربعات معمولی</span></span></span> <span style="font-size:9.0pt;">(OLS)</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، شیب روند میانه</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;"> (Theil-Sen) </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و آزمون ناپارامتریک</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;"> Mann-Kendall </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بهره گرفته شد. نتایج نشان می</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دهد که تغییرات دمای سطحی آب در هر سه بخش مورد بررسی شامل خزر شمالی، میانی و جنوبی دارای روند افزایشی بوده و به ترتیب 0.4، 1.3 و 0.9 درجه سانتیگراد طی دوره زمانی مورد مطالعه محاسبه شد. تحلیل روند سری</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های زمانی با توجه به آماره</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;"> Z-score </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و مقادیر </span></span></span><span style="font-size:9.0pt;">&nbsp;P-value</span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">(سطح 5 درصد) نشان داد که در بخش‌های مختلف دریای خزر، اختلاف معنی</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دار مکانی وجود دارد. تغییرات</span></span></span><span style="font-size:9.0pt;"> SST </span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در خزر میانی به استثنای خلیج قره</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بغاز و کل خزر جنوبی دارای روند معنی</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دار بود ولی در خزر شمالی روند خاص و معنی-داری مشاهده نشد. در نتیجه</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ی این مطالعه با پایش بلندمدت دمای سطحی آب دریای خزر، امکان آشکارسازی روند در مقیاس منطقه</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ای و بررسی تغییرات مکانی آن با در نظر گرفتن رژیم</span></span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">‌</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های هیدرودینامیکی و هیدرومتئورولوژیکی فراهم گشته است</span></span></span><span dir="RTL" style="position:relative;top:-2.0pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></span></span> دمای سطحی آب دریا, پایش ماهوارهای, تحلیل روند, آزمون Mann-Kendall, دریای خزر. 75 84 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-940-2&slc_lang=fa&sid=1 پریناز کاظمی parinaz.kazemi@modares.ac.ir 100319475328460010850 100319475328460010850 No دانشجوی کارشناسی ارشد محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، استان مازندران، نور. مهدی غلامعلی فرد gholamalifard@gmail.com 100319475328460010851 100319475328460010851 Yes استادیار گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، استان مازندران، نور. مسعود مرادی msd@yahoo.com 100319475328460010852 100319475328460010852 No دانشیار پژوهشکده فناوری و مهندسی دریا، پژوهشگاه ملی اقیانوس ‌شناسی و علوم جوی، تهران