fa تعیین آلودگی فلزات سنگین مبتنی بر شاخص‌های زمین انباشت و پتانسیل خطر بوم‌شناختی (مطالعه موردی: رسوبات رودخانه‌های سواحل جنوب‌شرقی دریای خزر) محيط ­زيست دريا / آلودگی دریا Marine Environment / Marine pollution پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <pre dir="RTL" style="margin-bottom:6.0pt;text-align:justify;background:white;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"> <span style="font-family:IRANyekan;"><strong><span style="background:#2E74B5;"><span style="color:white;">پیشینه و اهداف:</span></span></strong> <span style="color:#202124;">رسوبات به عنوان مهم‌ترین ذخیره و جذب فلزات و سایر آلاینده‌ها در اکوسیستم‌های آبی محسوب می‌شوند و می‌توانند کیفیت سیستم‌های آبی را منعکس کنند. هدف از این مطالعه برآورد شدت آلودگی </span><span style="color:#202124;">رسوبی به کادمیوم، سرب، روی و مس بر اساس شاخص‌های پتانسیل خطر اکولوژیکی (</span><span dir="LTR"><span style="color:#202124;"><span style="font-size:9.0pt;">RI</span></span></span><span style="color:#202124;">) و انباشت زمین (</span><span dir="LTR"><span style="color:#202124;"><span style="font-size:9.0pt;">Igeo</span></span></span><span style="color:#202124;">) در</span><span style="color:#202124;"> رسوبات سطحی رودخانه‌های سواحل جنوب شرقی دریای خزر بود.</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"></span></pre> <pre dir="RTL" style="margin-bottom:6.0pt;text-align:justify;background:white;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"> <span style="font-family:IRANyekan;"><strong><span style="background:#2E74B5;"><span style="color:white;">روش‌ها‌:</span></span></strong> <span style="background:white;"><span style="color:#202124;">به منظور اندازه‌گیری و تعیین شاخص‌های آلودگی عناصر فلزی، نمونه‌برداری از رسوبات سطحی مصب و فاصله 1000 متری از مصب برخی از رودخانه‌های سواحل جنوب شرقی دریای خزر از جمله گرگان‌رود، قره‌سو، نکارود، تجن، تالار و بابل‌رود اجرا شد. نمونه‌ها در آزمایشگاه بر اساس روش استخراج متوالی تهیه و سپس توسط دستگاه جذب اتمی آنالیز و نتایج بر حسب میکروگرم بر گرم ماده خشک تعیین شد.</span></span></span><span dir="LTR" style="background:white;"><span style="font-family:Calibri,sans-serif;"></span></span></pre> <pre dir="RTL" style="margin-bottom:6.0pt;text-align:justify;background:white;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"> <span style="font-family:IRANyekan;"><strong><span style="background:#2E74B5;"><span style="color:white;">یافته‌ها:</span></span></strong> <span style="color:#202124;">نتایج نشان داد که مقادیر </span><span style="color:#202124;">شاخص </span><span dir="LTR"><span style="color:#202124;"><span style="font-size:9.0pt;">Igeo</span></span></span><span style="color:#202124;"> عناصر فلزی در رسوبات رودخانه‌های سواحل جنوبی دریای خزر از 3.41- تا 1.08 و مقادیر شاخص </span><span dir="LTR"><span style="color:#202124;"><span style="font-size:9.0pt;">RI</span></span></span><span style="color:#202124;"> از 62.66</span><span style="color:#202124;"> تا 101.93 متغیر است.</span></span><span dir="LTR"><span style="color:#202124;"><span style="font-family:inherit,serif;"></span></span></span></pre> <pre dir="RTL" style="margin-bottom:6.0pt;text-align:justify;background:white;direction:rtl;unicode-bidi:embed;"> <span style="font-family:IRANyekan;"><strong><span style="background:#2E74B5;"><span style="color:white;">نتیجه‌گیری:</span></span></strong> <span style="background:white;"><span style="color:#202124;">اگرچه آلودگی این مناطق به عناصر فلزی در مرز خطرناک نیست، اما ادامه روند آلودگی قطعا در دراز مدت خطرات زیست محیطی زیادی را به دنبال خواهد داشت. بنابراین به‌کارگیری دستورالعمل‌های مدیریتی مناسب از جمله دفع صحیح پساب‌های شهری، روستایی و صنعتی و استفاده از سموم مناسب می‌تواند در بهبود وضعیت کنونی منطقه مؤثر باشد و تحقیقات دوره‌ای به ‌ویژه برای ورود سایر آلاینده‌ها به منطقه ضروری است.</span></span></span><em><span style="font-family:B Nazanin;"></span></em></pre> <pre dir="RTL"> <span dir="LTR"></span></pre> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#ffffff;"><strong><span style="background-color:#336699;">Background and Objectives:</span></strong></span> Sediments are considered as the most important storage and absorption of metals and other pollutants in aquatic ecosystems and can reflect the quality of aquatic systems. The aim of this study was to estimate the severity of sediment contamination with cadmium, lead, zinc and copper based on ecological hazard potential (RI) and land accumulation (Igeo) indices in surface sediments of rivers in the southeast coast of the Caspian Sea.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#ffffff;"><strong><span style="background-color:#336699;">Methods:</span></strong></span> In order to measure and determine the indicators of metal element pollution, sampling of estuarine surface sediments and a distance of 1000 meters from the estuary of some rivers in the southeastern shores of the Caspian Sea, including Gorganrood, Gharasoo, Nekaroud, Tajan, Talar and Babolrood was performed. Samples in the laboratory based on the method of sequential extraction were prepared and then analyzed by atomic absorption apparatus and the results were determined in micrograms per gram of dry matter.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#ffffff;"><strong><span style="background-color:#336699;">Findings:</span></strong></span> The results showed that the values ​​of Igeo indexof metallic elements in the sediments of the rivers of the southern shores of the Caspian Sea ranged from -3.41 to 1.08 and the values ​​of RI index ranged from 62.66 to 101.93.&nbsp;<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#ffffff;"><strong><span style="background-color:#336699;">Conclusion:</span></strong></span> Although the pollution of these areas with metallic elements is not dangerous at the border, but the continuation of the pollution process will certainly lead to many environmental risks in the long run. Therefore, applying proper management guidelines such as the proper disposal of urban, rural and industrial wastewater and the use of appropriate pesticides can be effective in improving the current situation in the region, and periodic research is necessary, especially for the entry of other pollutants into the environment.</div> فلز سنگین, شاخص پتانسیل خطر اکولوژیک, شاخص ژئوشیمیایی مولر, دریای خزر Heavy metal, Ecological hazard potential index, Geochemical index of Mueller, Caspian Sea 100 108 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1490-1&slc_lang=fa&sid=1 Sahabeh Taleshpoor صحابه طالش پور sahabeh818@gmail.com 100319475328460013401 100319475328460013401 No , Science and Research Branch, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات Labat Taghavi لعبت تقوی taghavi-lobat@yahoo.com 100319475328460013402 100319475328460013402 Yes Science and Research Branch, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات Hassan Nasrollahzadeh Saravi حسن نصرالله زاده ساروی hnsaravi@gmail.com 100319475328460013403 100319475328460013403 No Caspian Sea Ecology Institute, National Institute of Fisheries Research پژوهشکده اکولوژی دریای خزر