fa مدل‌سازی عددی سه بعدی جریانات بادرانده در دریای خزر با استفاده از معادلات مقدم در دستگاه مختصات سیگما فشاری اقیانوس شناسی فیزیکی (فیزیک دریا) Physical Oceanography پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <div dir="ltr" style="text-align: justify;">DOR: 98.1000/1562-1057.1397.9.49.0.34.1605.1610</div> <div style="text-align: justify;"><br> <span dir="RTL" style="position:relative;top:-2.0pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">هدف از این مطالعه طراحی یک مدل عددی سه بعدی با استفاده از معادلات مقدم در دستگاه مختصات کروی زمین با آرایه قائم سیگما جهت شبیه‌سازی جریانات بادرانده در دریای خزر است. در این مطالعه برای حل عددی و گسسته‌سازی معادلات از روش عددی تفاضل متناهی استفاده شد. بدین منظور برای جملات فرارفتی از طرح‌واره لکس- وندروف دوگامی و برای جملات انتشاری از طرح واره دوفورت-فرانکل استفاده گردید. نتایج این مطالعه نشان داد که چرخه ساعت‌گرد در مرکز و جریان پادساعت‌گرد در نزدیکی سواحل غربی خزر جنوبی در طول سال تداوم داشته و با توجه به شیب تندتر بستر در این حوضه از ثبات بیشتری نسبت به الگوی جریان در خزر شمالی و میانی برخوردار است. همچنین واگرایی جریان در لایه اکمن سطحی بوسیله همگرایی جریان در لایه اکمن بستری در خزر میانی و جنوبی متعادل شده است. این امر نشان می‌دهد که توپوگرافی بستر نیز در کنار باد نقش مهم و کلیدی در تولید و هدایت جریان در دریای خزر دارد.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">The purpose of this study was to design and develop a three-dimensional numerical model using primitive equations in spherical coordinates of the Earth with the Sigma pressure vertical array to simulate currents in the Caspian Sea. In this study, the finite difference method was used for numerical solution and discretization of equations using the two step Lax-Wendroff scheme for advection terms and DuFort-Frankel scheme for diffusion terms. The results of the study showed that the clockwise eddy in the middle and the counterclockwise alongshore current near the western coast of the southern Caspian Sea continued throughout the year. Furthermore, due to the steeper slope of the bed in this basin, it is more stable than the currents pattern in the North and Middle basins of the Caspian Sea. Also, the divergence of the current in the surface Ekman layer is balanced by the convergence of current in the bottom Ekman layer in the middle and southern basins of the Caspian Sea, which indicates that the bed topography beside the wind plays a key role in the production and steering of the currents in the Caspian Sea.</div> مدل سازی عددی, مختصات سیگما فشاری, جریانات بادرانده, دریای خزر Numerical modeling, Sigma pressure coordinate, Wind driven circulation, Caspian Sea 49 58 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-935-1&slc_lang=fa&sid=1 Jalal Mofidi جلال مفیدی jalal.mofidi@yahoo.com 10031947532846008381 10031947532846008381 No Hormozgan University دانشگاه هرمزگان Akbar Rashidi Ebrahim Hesari اکبر رشیدی ابراهیم حصاری akbar.rashidi@modares.ac.ir 10031947532846008382 10031947532846008382 No Tarbiat Modares University دانشگاه تربیت مدرس Mahdi Mohammad Mahdizadeh مهدی محمد مهدیزاده mehdizadeh@hormozgan.ac.ir 10031947532846008383 10031947532846008383 Yes Hormozgan University دانشگاه هرمزگان Hossein Malakooti حسین ملکوتی malakooti@hormozgan.ac.ir 10031947532846008384 10031947532846008384 No Hormozgan University دانشگاه هرمزگان