fa ارزیابی بوم‌شناختی جوامع نرم‌تن در سواحل صخره‌ای استان بوشهر پژوهشي Research/ Original/ Regular Article مطالعه حاضر به‌منظور ارزیابی بوم‌شناختی جوامع نرم‌تن در سواحل صخره‌ای استان بوشهر، انجام شده است. نمونه‌برداری از زمستان 1388 تا تابستان1389 و طی 3 فصل سرد، معتدل و گرم انجام شد. مجموعاً چهار ایستگاه شامل بستر صخره‌ای دیلم - گناوه، بوشهر، دیر- کنگان و بستر صخره‌ای نایبند جهت نمونه‌برداری انتخاب شد. نمونه‌ها با استفاده از کوادرات 50×50 سانتی‌ متر و کاردک فلزی برداشت گردیدند و پس از ارسال به آزمایشگاه با استفاده از کلید‌های شناسایی مورد بررسی و شناسایی قرار گرفتند. مجموعاً 300 نمونه رسوب از ایستگاه‌های مورد نظر برداشت گردید. طی عملیات آزمایشگاهی در مجموع 41 گونه‌ی نرم‌تن متعلق به سه رده از شکم پایان با 65%، دو کفه‌ای‌ها با 31% و بسپاره صدفان (کیتون‌ها) با 4% کل موجودات مورد شناسایی قرار گرفتند. بیشترین تراکم به گونه‌ی Planaxis sulcatus در فصل سرد و در منطقه‌ی دیلم - گناوه تعلق داشت و کمترین تراکم به گونه‌های Conus flavidus در فصل گرم، Thais savignyi در فصل سرد و معتدل و Chama pacifica در فصل معتدل و گرم از منطقه‌ی نایبند تعلق داشت. محاسبه‌ی شاخص‌های تنوع و غالبیت نشان داد که بیشترین تنوع گونه‌ای در ایستگاه‌های مورد بررسی به منطقه‌ی نایبند و در فصل معتدل با مقداری معادل 344/3 و کمترین مقدار آن به منطقه‌ی دیلم - گناوه در فصل گرم با میزانی معادل 617/0 تعلق داشت. نتایج مطالعه نشان داد که سواحل صخره‌ای دیلم تا کنگان دارای سطح آلودگی متوسط تا بالا هستند و ثبات اجتماعات نرم‌تنان به دلیل وجود تنش، پایین است. در حالی که منطقه‌ی نایبند که به‌لحاظ تنوع گونه‌ای یکی از مناطق منحصر به فرد است فاقد آلودگی بوده و اجتماعات کفزی آن از ثبات برخوردارند و تنوع تغذیه‌ای و زیستگاهی نیز در بین آنها از رقم بالایی برخوردار است. Present study was carried out to evaluate ecological status of mollusc communities in the rocky shores of Bushehr province. Sampling was performed during three seasons, from winter 2009 to summer 2010. A total of, four stations including rocky shores of Deylam-Genaveh, Bushehr, Dayyer-Kangan and Nayband were selected for sampling. Specimens were collected using 50*50 cm quadrate and metal scraper. The specimens were identified in laboratory using identification key books. In total, 300 sediment samples were collected from mentioned stations. 41 species belonging to three classes of gastropoda (65%), bivalvia (31%) and polyplacphora (chitons) with 4% were identified. The Planaxis sulcatus showed the most abundance among molluscs in the cold season in Deylam – Genaveh region. In the Nayband region, Conus flavidus, Thais savignyi and Chama pacifica were the least abundant species during summer, winter and spring, respectively. Diversity investigation showed that, Nayband in moderate season comprised the most species diversity (3.344). In contrast, Deylam- Genaveh region showed the least diversity (0.617). The results revealed that rocky shores of Deylam to Kangan had moderate to high pollution levels. Due to high levels of tension, low level of stability was observed for mollusc communities of these regions. Nayband, with high level of species diversity, had no pollution and its benthic communities showed high level of stability. نرم‌تنان، منطقه‌ی بین جزر و مدی، تنوع، غالبیت‌گونه، آلودگی، استان بوشهر، خلیج فارس Intertidal zone, Diversity, Dominance, Pollution, Bushehr province, Persian Gulf. 55 61 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-77&slc_lang=fa&sid=1 Amir Vaziri zadeh امیر وزیری‌زاده amirvz@yahoo.com 1003194753284600937 1003194753284600937 Yes Mehdi Mohammadi مهدی محمدی 1003194753284600938 1003194753284600938 No Ali Fakhri علی فخری 1003194753284600939 1003194753284600939 No