پیشینه و اهداف: مطالعهی حاضر با هدف بررسی میزان (CPUE) ثبتشده و (CPUE) استانداردشده پنج گونه ماهی شوریده (Otolithes ruber)، ماهی سنگسر معمولی(Pomadasys kaakan)، ماهی هامور معمولی(Epinephelus coioides)، ماهی حلواسیاه(Parastromateus niger) و ماهی شانک(Acanthopagrus latus) در سواحل جنوب ایران انجام گرفت. CPUE به عنوان شاخص فراوانی نسبی در ارزیابی ذخایر استفاده میشود، این شاخص میتواند تحت تاثیر پارامترهایی نظیر ابزار صید، ساختار صید، ضریب آویختگی، اندازه چشمه، شرایط اکولوژیک منطقه مورد مطالعه و فراوانی گونه هدف در صید فعال قرار بگیرد بنابراین برای کاهش این اثرات بر قابلیت صید، CPUE استاندارد شده مورد استفاده قرار میگیرد.
روشها: داده های مورد نیاز به وسیله ی مطالعات میدانی صورت گرفته توسط سازمان شیلات ایران در طی سال های) ۱۳۹۵-۱۳۹۹(در سواحل جنوب ایران (خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان) جمع آوری گردید. روش صید مورد استفاده در این مطالعه صید با تور گوشگیر بوده است که این روش از جمله مهم ترین روش های صید در خلیج فارس و دریای عمان محسوب می شود. برای استانداردسازی و پیش بینی مقادیر CPUE برحسب متغیرهای منطقه صید، سال و ماه صید از مدل خطی تعمیمیافته(GLMs) استفاده گردید. برای تجزیه و تحلیل دادههای CPUE در استانها و سالهای مختلف از آزمون تجزیه واریانس و برای مقایسه میانگین ها از آمون دانکن استفاده گردید.
یافتهها: بر اساس نتایج بیشترین اختلاف بین مقادیر CPUE ثبت شده(کیلوگرم/طاقه/روز) و CPUE استانداردشده (کیلوگرم/طاقه/روز) در ماهی شوریده در استان سیستان و بلوچستان به ترتیب با مقادیر ۷/۱۲ و ۱/۲۱(کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۹ و کمترین این اختلاف در استان هرمزگان با مقادیر۱/۳ و ۱/۳ (کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۷، در ماهی سنگسر بیشترین این اختلاف در استان خوزستان با مقادیر ۶/۸ و ۷/۳ (کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۵ و کمترین اختلاف در استان هرمزگان با مقادیر۰/۳ و ۸/۲(کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۶ و در استان خوزستان با مقادیر ۳/۲ و ۵/۲(کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۹، در ماهی حلواسیاه بیشترین اختلاف با مقادیر ۴/۳۴ و ۲/۲۷(کیلوگرم/طاقه/روز) در استان سیستان و بلوچستان در سال ۱۳۹۵ و کمترین اختلاف در استان خوزستان با مقادیر۱/۲ و ۵/۲ (کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۷، در ماهی هامور بیشترین اختلاف در استان هرمزگان بیشترین اختلاف با مقادیر ۰/۴ و ۴/۲ (کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۶ و کمترین اختلاف در استان هرمزگان با مقادیر۲/۲ و ۳/۲(کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۸ و در ماهی شانک بیشترین اختلاف در استان خوزستان بیشترین اختلاف با مقادیر۴/۷ و ۲/۵ در سال ۱۳۹۹ و کمترین اختلاف در استان هرمزگان با مقادیر۳/۱ و ۳/۱ (کیلوگرم/طاقه/روز) در سال ۱۳۹۷ ثبت گردید.
نتیجهگیری:
نوسانات در میزان CPUE می تواند تحت تاثیر عواملی مانند شکل ابزار ماهیگیری، تجربه ناخدا، پیشرفتهای تکنولوژیک، شرایط محیطی، پراکنش ماهی و عوامل مؤثر بر آن، فشار صیادی وارد شده، کارآیی ناوگان های صیادی و نحوه ی بهره برداری از ذخایر باشد. به جهت اینکه یک نماینده فرضی برای شاخص فراوانی ذخایر ماهی می باشد و در ارزیابی ذخایر و بررسی وضعیت ذخایر شیلاتی اهمییت بسیار بالایی دارد، و همچنین با توجه به کاهش روند صید جهانی هم از دریا و هم از آبهای داخلی بررسی این عوامل در مطالعات شیلاتی لازم و ضرروری ب نظر می رسد.