Journal of Oceanography

fa تحلیل روند صید بی‌رویه و ارزیابی پایداری کفزیان در خلیج فارس و دریای عمان با استفاده از مدل CMSY Analysis of Overfishing Trends and Sustainability Assessment of demersal species in the Persian Gulf and Sea of Oman Using the CMSY Model شیلات و آبزیان Fisheries and Aquaculture پژوهشي Research/ Original/ Regular Article <div style="text-align: justify;">یشینه و اهداف: با توجه به اهمیت جهانی حفظ ذخایر آبزیان به‌عنوان محوری اساسی در پایداری منابع، مدیریت شیلات بر تأمین غذای کافی و مطمئن از طریق بهره‌برداری اصولی و مجاز تمرکز دارد. با این وجود، بهره‌برداری بی رویه تنها شامل گونه‌های باارزش و دارای عمر طولانی نمی‌شود، بلکه حتی گونه‌های کم‌ارزش و کوتاه‌عمر را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. این مطالعه، با هدف بررسی روند صید بی‌رویه آبزیان کفزی در آب های جنوب کشور (از سال‌های 1376 الی 1403) براساس مدل صید- محصول حداکثر پایدار (CMSY) و نرم افزار R و رویکرد وضعیت بیزی (حل مساله براساس اطلاعات اولیه) و شبیه‌سازی روش مونت کارلو انجام گرفت <w:sdt contentlocked="t" docpart="1C3B176F20304D3890247EAEDE8FDD91" id="-43291168">روش‌ها‌:</w:sdt> داده‌های لندینگ (صید تخلیه به ساحل) آبزیان کفزی (32 گونه یا خانواده) چهار منطقه عمده تخلیه صید در چهار استان جنوبی ایران (خوزستان، بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان) برای 27 سال گذشته (براساس تن) از سازمان شیلات ایران (سال 1376الی 1403) جمع آوری شد. میزان صید بی‌رویه در آب‌های جنوب کشور براساس روش مدل صید- محصول حداکثر پایدار (CMSY) و نرم افزار R و رویکرد وضعیت بیزی و شبیه‌سازی روش مونت کارلو با 10000 بار تکرار مدل‌سازی برحسب توزیع احتمالات صورت پذیرفت و مقادیر پارامترهای محاسباتی و حدود اطمینان آن‌ها را با درصدهای مختلف اندازه گیری شد. برای مقایسه اعداد شاخص‌های مختلف گونه های کفزی در دو دوره زمانی، ازآزمون تی‌تست در سطح معنی‌دار 5 درصداستفاده شد. <w:sdt contentlocked="t" docpart="1C3B176F20304D3890247EAEDE8FDD91" id="-2054305338">یافته‌ها:</w:sdt> میانگین صید آبزیان کفزی در آب‌های جنوب کشور (Yi) براساس آمار رسمی سازمان شیلات ایران برای این دوره مورد مطالعه (سال 1376الی 1403) 164333 تن با 95 درصد فاصله اطمینان 188201-140464 تن بوده و میانگین صید به‌صورت معنی‌داری طی دو دهه گذشته افزایش یافت (05/0˂(p. وضعیت صیادی براساس بیوماس موجود به بیوماس حداکثر محصول پایدار (B/BMSY) سال 1393 نشان‌دهنده آن است که میزان صید بی‌رویه (O) آبزیان کفزی آب‌های جنوب کشور مقدار 10 درصد و مقدار حداکثر برداشت(M) و صید کمتر از بهینه (U) به‌ترتیب میزان 53 درصد و 37 درصد و سال 1403 میزان صید بی‌رویه حدود 35 درصد و مقدار حداکثر برداشت (M) و صید کمتر از بهینه (U) به‌ترتیب میزان 31 درصد و 34 درصد بوده است. میانگین صید آبزیان کفزی در آب‌های جنوب کشور برای دوره مورد مطالعه (1376-1403) به‌صورت معنی‌داری طی دو دهه گذشته افزایش یافته است (05/0˂p) و در حدود میانگین جهانی صید بی‌رویه آبزیان (35 درصد) است. میانگین میزانB/BMSY ، F/FMSY، شاخص میزان اشباعیت (S) و میزان تهی‌شدن (d) گونه‌های کفزی در آب‌های جنوب کشور سال‌های 1393 و 1403 تفاوت معنی‌داری (05/0<p) نشان نداد.  <w:sdt contentlocked="t" docpart="1C3B176F20304D3890247EAEDE8FDD91" id="417220428">نتیجه‌گیری:</w:sdt> با توجه به شرایط و وضعیت اشاره شده، به‌نظر می‌رسد میزان صید بی‌رویه از آبزیان کفزی در جنوب کشور در حد کم تا متوسطی قرار دارد.</div> <div style="text-align: justify;"><w:sdt contentlocked="t" docpart="EF72460C734D49A6B553B2A8584A2B4C" id="1334564118">Background and Objectives:</w:sdt> Given the global importance of conserving aquatic resources as a fundamental axis for resource sustainability, fisheries management focuses on providing sufficient and safe food through responsible and permitted exploitation. This study investigates the trend of overfishing of demersal (bottom-dwelling) aquatic species in the southern waters of Iran from 1997 to 2024 using the surplus-production model (CMSY) implemented in R software, along with a Bayesian approach incorporating prior information and Monte Carlo simulations. <w:sdt contentlocked="t" docpart="EF72460C734D49A6B553B2A8584A2B4C" id="86888520">Methods:</w:sdt> Landing data (catch discharged to shore) of Benthic aquatic animals (32 species or families)from four major catch landing areas in four southern provinces of Iran (Khuzestan, Bushehr, Hormozgan, Sistan and Baluchestan) were collected for the past 27 years (based on tons) from the Iranian Fisheries Organization (from 1997 to 2024). The extent of overfishing in the southern waters of the country was modeled using the Catch-MSY (CMSY) method, R software, a Bayesian status approach, and Monte Carlo simulation with 10,000 iterations of modeling based on probability distributions. The values of computational parameters and their confidence intervals were measured at various percentages. To compare the index values of different tuna and tuna-like species in two time periods, a t-test was used at a 5% significance level. <w:sdt contentlocked="t" docpart="EF72460C734D49A6B553B2A8584A2B4C" id="-794132767">Findings:</w:sdt> The mean total catch of demersal species (Yᵢ) in the southern waters over the study period (1997–2024), based on official statistics from the Iranian Fisheries Organization, was 164,333 tons, with a 95% confidence interval of 188,201–140,464 tons. The results showed that the catch increased significantly over the past two decades (p < 0.05).Fishing status was assessed using the ratio of available biomass to maximum sustainable biomass (B/BMSY). In 1997, the values indicated that overfishing (O) of demersal species in the southern waters was 10%, while the proportions of maximally sustainably fished (M) and underfished (U) stocks were 53% and 37%, respectively. By 2024, the proportions were 35% for overfishing (O), and 31% and 34% for maximally sustainable fishing (M) and underfishing (U), respectively. The mean catch of demersal species for the study period (1997–2024) increased significantly over the past two decades (p < 0.05) and was close to the global average overfishing rate for demersal species (35%). Additionally, the mean values of B/BMSY, F/FMSY, the exploitation (saturation) index (S), and depletion (d) for demersal species in 1997 and 2024 did not differ significantly (p > 0.05) <w:sdt contentlocked="t" docpart="EF72460C734D49A6B553B2A8584A2B4C" id="-563871280">Conclusion:</w:sdt> Overall, based on the indicators and conditions evaluated, the level of overexploitation of demersal species in the southern waters of Iran appears to be in the low to moderate range </div> آبزیان کفزی, مدل صید- محصول حداکثر پایدار (CMSY), میزان صید بی رویه , نرخ بهره‌برداری Demersal species, CMSY model (CMSY), Overfishing value, Exploitation rate 35 47 http://joc.inio.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1387-5&slc_lang=fa&sid=1 seyedhmdreza Hashemi سید احمد رضا هاشمی seyedahmad91@gmail.com 100319475328460015769 100319475328460015769 Yes Offshore Fisheries Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research,Education and Extension Organization (AREEO), Chabahar, Iran. مرکز تحقیقات شیلاتی آبهای دور، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، چابهار، ایران .کد پستی 9971779417. mastooreh doustdar مسطوره دوستدار mastooreh.doustdar@gmail.coim 100319475328460015770 100319475328460015770 No Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran. 2- موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی، تهران، ایران. Paria Akbary پریا اکبری paria.akbary@gmail.com 100319475328460015771 100319475328460015771 No chabahar maritime university گروه شیلات، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار ، چابهار، ایران